Μνήμες Αντίστασης Και Αγώνα Του Φοιτητικού Κινήματος Στη Θεσσαλονίκη

«Προσοχή, προσοχή! Εδώ ραδιοσταθμός του ελεύθερου πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σας μιλούμε από το Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης. Βρισκόμαστε στο τρίτο προπύργιο της νέας ελεύθερης Ελλάδας. Σας μεταφέρουμε τον αγωνιστικό παλμό των χιλιάδων φοιτητών της Θεσσαλονίκης . Αυτή τη στιγμή επαληθεύουμε την παράδοση, που μας θέλει στην πρώτη γραμμή του αγώνα για τη λαϊκή κυριαρχία…».

(Το πρώτο μήνυμα του Ελεύθερου Ραδιοσταθμού του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης. Από το βιβλίο του Χ. Ζαφείρη : «Αντεθνικώς Δρώντες…»)

Η Εξέγερση του Πολυτεχνείου στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 1973 κλόνισε συθέμελα τη δικτατορία και έγινε σύμβολο αντίστασης και αγώνα για δημοκρατία και ελευθερία. Δεν ήταν όμως η μόνη στη χώρα. Υπήρξαν και σε άλλες πόλεις διαμαρτυρίες και εξεγέρσεις φοιτητών σε ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Κάποιες είχαν γίνει μήνες πριν και άλλες ξέσπασαν ταυτόχρονα, ως συμπαράσταση στην κατάληψη του Πολυτεχνείου της Αθήνας, που ήταν και η πλέον εμβληματική, με παλλαϊκό χαρακτήρα.

Οι υπόλοιπες εξεγέρσεις διήρκεσαν λίγο και έληξαν με προληπτικά στρατιωτικά, ή αστυνομικά μέτρα, υποστηριζόμενα και από υποκινούμενες αντισυγκεντρώσεις δήθεν «αγανακτισμένων πολιτών» από το στρατοκρατικό καθεστώς. Λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου ηρωική, ήταν η πράξη αντίστασης των φοιτητών της Θεσσαλονίκης, που εκφράστηκε με την κατάληψη της Πολυτεχνικής Σχολής από φοιτητές του Πολυτεχνείου, αλλά και από συναδέλφους τους και άλλων σχολών του ΑΠΘ. Οι εφημερίδες της εποχής κατέγραψαν έναν αριθμό περί τους δύο χιλιάδες φοιτητές (κατ’ άλλους χίλιους), οι οποίοι είχαν το θάρρος να αντιταχθούν έμπρακτα στη δικτατορία των συνταγματαρχών και να απαιτήσουν ελευθερία και επιστροφή της χώρας στην δημοκρατική ομαλότητα.

Η εξέγερση του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης δεν ήταν η πρώτη πράξη αντίστασης απέναντι στη χούντα των συνταγματαρχών στη Θεσσαλονίκη. Ήδη από την αρχή του 1973 υπήρχε αναβρασμός στο φοιτητικό χώρο, που – με πρόσχημα εκπαιδευτικά ζητήματα – εξεγείρονταν, βάζοντας όμως παράλληλα και ζητήματα ανελευθερίας και ανάγκης πολιτικής αλλαγής. Η χούντα είχε «δέσει» τα πανεπιστήμια επιβάλλοντας διοικήσεις στα όργανα τους, στις πρυτανείες και στις ενώσεις φοιτητών, αλλά η μεγάλη πλειοψηφία των φοιτητών εξακολουθούσε να μην πειθαρχεί σε αυτές και να μη συμβιβάζεται. Διαμαρτυρίες είχαν προηγηθεί και σε άλλες σχολές (Χημείο, Νομική, κ.α.) ήδη από την άνοιξη. Όμως, η κατάληψη του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης, ταυτόχρονα με εκείνη του Πολυτεχνείου της Αθήνας, ήταν η πιο μαζική πράξη αλληλεγγύης στους αγωνιζόμενους φοιτητές της Αθήνας και ταυτόχρονα μια ισχυρή διαμαρτυρία στο χώρο της Β. Ελλάδας ενάντια στο στρατοκρατικό καθεστώς, που εκείνες τις ημέρες, υπό το βάρος της λαϊκής πίεσης, προετοίμαζε την «φιλελευθεροποίηση» του και τον σχηματισμό της «πολιτικής κυβέρνησης» του, για να κατευναστούν οι αντιδράσεις.

Στο χώρο του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ήδη λίγες μέρες πριν την κατάληψη του Πολυτεχνείου επικρατούσε αναταραχή και αντιδράσεις για την τρίμηνη αποβολή που επιβλήθηκε σε τέσσερεις φοιτητές της Πολυτεχνικής Σχολής. Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες ευνόησαν τις μαζικές φοιτητικές συγκεντρώσεις έξω από την Πολυτεχνική Σχολή, την προηγούμενη της κατάληψης. Τα γεγονότα όμως στην Αθήνα επιτάχυναν τις εξελίξεις και στάθηκαν η αφορμή να προβληθεί ακόμη πιο έντονα και το πολιτικό ζήτημα της χώρας, μέσα από τις εκπαιδευτικές διεκδικήσεις των φοιτητών.

Από τις 16 Νοεμβρίου, όταν πια εκδηλώθηκε η κατάληψη του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης, τα συνθήματα ήταν απροσχημάτιστα, απροκάλυπτα, πολιτικά. Οι φοιτητές ζητούσαν ελευθερία, δημοκρατία, δικαιώματα, ακηδεμόνευτη παιδεία. Τα συνθήματα έκαναν λόγο για ανατροπή του δικτατορικού καθεστώτος, για αποκατάσταση της δημοκρατίας και, στο πνεύμα της εποχής, για απεξάρτηση της χώρας από τους ξένους πάτρωνες, υποστηρικτές, ή «υποκινητές» της χούντας.

«Η δικτατορία είχε ψηφίσει διάταγμα ήδη από το 1972, ότι οι εξεγέρσεις θα αντιμετωπίζονται και με τα όπλα, εφόσον δεν μπορούσε να «συνετίσει» τους αντιφρονούντες η «αστυνομική ράβδος» λέει ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης και συνεχίζει : «Το διάταγμα αυτό είχε πυροδοτήσει ακόμη περισσότερες αντιδράσεις, όπως και άλλα μέτρα που αφορούσαν τα πανεπιστήμια και όλα αυτά δυνάμωναν, αντί να καταστέλλουν τις αντιδράσεις».

Παρόλο, που αρκετοί δημοκρατικοί πανεπιστημιακοί είχαν ήδη απολυθεί, ή και εκδιωχθεί από τη δικτατορία από τους πανεπιστημιακούς χώρους με πρόσχημα την ηλικία, υπήρξαν αρκετοί καθηγητές οι οποίοι βοήθησαν την εξέγερση. Ο καθηγητής Δημήτρης Φατούρος, πρώτος πρύτανης του ΑΠΘ κατά τη μεταπολίτευση ήταν αυτός που έδωσε στους φοιτητές τα κλειδιά της αίθουσας, στην οποία στήθηκε ο ραδιοσταθμός. Επίσης, άλλοι καθηγητές διωγμένοι από το καθεστώς, ή αυτοεξόριστοι, έστελναν από το εξωτερικό μηνύματα συμπαράστασης στην εξέγερση των φοιτητών και τους ενθάρρυναν στον αγώνα τους.

Η οργάνωση εντός της σχολής από την συντονιστική επιτροπή των φοιτητών, που δημιουργήθηκε από τις πρώτες κιόλας ώρες της κατάληψης, ήταν εξαιρετικά αποτελεσματική. Μέσα σε λίγες ώρες στήθηκαν μαγειρεία, ετοιμάζονταν και διανέμονταν γεύματα, μεταφερόταν υλικά, στήθηκε ιατρείο, στην προοπτική μακροημέρευσης της κατάληψης και φυσικά προληπτικά για την αντιμετώπιση των βέβαιων αντιμέτρων από τα όργανα του καθεστώτος.

Η δυναμική που προσδόθηκε στην κατάληψη δεν υπήρχε η παραμικρή δυνατότητα να αναστραφεί, χωρίς έξωθεν πιέσεις. Ο έλεγχος εντός της σχολής ήταν στα χέρια των φοιτητών, η μικρή πόρτα εισόδου πίσω από τη σχολή ελέγχονταν επίσης, οι άσχετοι αποβλήθηκαν. Απέτυχε ακόμη και η επιστράτευση των γνωστών «εθνικοφρόνων» οργανώσεων φοιτητών και των, φίλα προσκείμενων στο καθεστώς, τραμπούκων, οι δήθεν «αγανακτισμένοι φοιτητές» της δοτής ΦΕΑΠΘ, που ήδη από την πρώτη μέρα, μέσα στα μεσάνυχτα, επιτέθηκαν με πέτρες και με ξύλα, στην μικρή πίσω πόρτα της εισόδου, σπάζοντας τζάμια και αλαλάζοντας με βρισιές κατά των δημοκρατικών φοιτητών. Ακολούθησε, τις πρωινές ώρες, μπροστά στον κίνδυνο ένοπλης επέμβασης του στρατού η εκκένωση του κτιρίου από τους φοιτητές, οι συλλήψεις, οι ανακρίσεις και τα βασανιστήρια από τα όργανα του καθεστώτος.

«Είχαν πει ότι δε θα κάνουν συλλήψεις κατά την αποχώρηση των φοιτητών, δεν το τήρησαν ούτε κι αυτό. Πάνω από εκατό προσήχθησαν και περίπου τριανταπέντε συνελήφθησαν, ανακρίθηκαν και φυλακίστηκαν» λέει ο δημοσιογράφος Χρίστος Ζαφείρης, συγγραφέας του βιβλίου «Αντεθνικώς Δρώντες» με θέμα την εξέγερση του Πολυτεχνείου της Θεσσαλονίκης.

Ο Χρίστος Ζαφείρης συμμετείχε στην οργάνωση της κατάληψης, ως άνεργος δημοσιογράφος και πρώην απόφοιτος του ΑΠΘ, βοηθώντας την επιτροπή επικοινωνιών της κατάληψης. Έλειψε για λίγο και όταν επιχείρησε να επιστρέψει το κτίριο είχε περικυκλωθεί από στρατό. Από τους δημοσιογράφους που συμμετείχαν στην εξέγερση ήταν ο Κλέαρχος Τσαουσίδης και ο Φώτης Σιούμπουρας. Στο Πολυτεχνείο βρισκόταν και ο Δημήτρης Καϊσης και κάλυπταν, επίσης, για τις εφημερίδες «Μακεδονία» και «Θεσσαλονίκη», ο Ξενοφών Μαυραγάνης και ο Νίκος Βολωνάκης.

Η κατάληψη ζώθηκε από στρατό και αστυνομικές δυνάμεις και μπροστά στον κίνδυνο της εισβολής τους στο κτίριο οι φοιτητές μετά από διαπραγματεύσεις αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν. Η αποχώρηση των φοιτητών έγινε τις πρώτες πρωινές ώρες της 17ης Νοεμβρίου, χωρίς όπως προείπαμε να τηρηθούν τα συμπεφωνημένα. Και συλλήψεις έγιναν και φυλακίσεις. Η εκφωνήτρια του σταθμού προειδοποίησε τους ακροατές ότι στο επόμενο διάστημα ο σταθμός δε θα βρίσκεται στα χέρια των φοιτητών αλλά του δικτατορικού καθεστώτος.

Από τα πρακτικά της Συγκλήτου του ΑΠΘ, στις έντεκα του πρωί του Σαββάτου 17 Νοέμβριου 1973 σώζεται η τοποθέτηση του πρύτανη του ΑΠΘ, Ευάγγελου Σδράκα, ο οποίος ενημέρωνε το σώμα για την έκβαση της κατάληψης. Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι υπήρξε «επιτυχές» το γεγονός ότι οι φοιτητές «εξεβλήθησαν του κτιρίου αναιμάκτως και ησύχως …» και προσέθετε:

«Τα άτομα ταύτα κατέλαβον το κτίριο και προέβησαν εις ενεργείας, αι οποίαι δεν αρμόζουν εις ανθρώπους του 20ου αιώνος… Εν συνεχεία μετέβημεν επιτόπου, μετά του κ. Εισαγγελέως και των άλλων αρχών. Ο Εισαγγελεύς, ως πραγματικός πατήρ, με πόνον και πάθος προέτρεπε τους φοιτητάς να εκκενώσουν τον κτίριο προς όφελος των. Με την προσωπική ημών εμφάνιση και με τας παρακλήσεις μας επιτύχαμε να εξέλθουν ησύχως. Ουδείς εκ των αστυνομικών εχειροδίκησεν ούτε έγινε χρήσις όπλων. ‘Ηλθον και μερικά άρματα μάχης προς εκφοβισμόν. Ήκουσον ότι συνελήφθησαν περί τα 15-20 άτομα…».

Τα τριάντα πέντε άτομα που τελικώς συνελήφθησαν (εικοσιοκτώ φοιτητές, πέντε γυναίκες φοιτήτριες και δύο δημοσιογράφοι), ως «πρωταίτιοι», κρατήθηκαν στις φυλακές Επταπυργίου (Γεντί Κουλέ) και στο Μεταγωγών, αντιμετωπίζοντας την προοπτική του στρατοδικείου, όμως τελικώς αφέθηκαν ελεύθεροι με τα «ειρηνευτικά μέτρα» του δικτάτορα Δ. Ιωαννίδη. Τα ονόματα τους περιέχονται στο βιβλίο «Αντεθνικώς Δρώντες», του Χρίστου Ζαφείρη και ήταν οι εξής:

Θωμάς Βασιλειάδης, Λευτερης Μαλαξιανάκης, Χρίστος Αγγελόπουλος, Γιώργος Σμυρνής, Γρηγόρης Μίμης, Πέτρος Οικονόμου, Γεράσιμος Λιόντος, Κώστας Αναγνωστόπουλος, Βασίλης Καλεσόπουλος, Γιάννης Μαρκόπουλο, Απόστολος Προγκίδης, Πάνος Ερμείδης, Χρυζάφης Ιορδάνογλου, Δήμητρα Λιοδάκη, Μαρία Μαυραγάνη, Ρία Καλφακάκου, Τάσος Γκριρκούδης, Μανώλης Βαρδουλάκης, Ηλίας Τσαλογιάνης, Κλεοπάτρα Παπαγεωργίου, Νίκος Δόικος, Χρήστος Μαμαρίκας, Κώστσας Κούρκουλος, Κώστας Γεωργιάδης, Μανώλης Καλομενόπουλος, Ντόρις Σακλαμπάνη, Γιώργος Αποστολάκης, Δήμήτρης Λέντζας, Δημήτρης Πετρίδης, Πανταζής Αδρίμης, Δημήτρης Καίσης και Κλέαρχος Τσαουσίδης.

Η εξέγερσή της Θεσσαλονίκης στο διάστημα που διήρκεσε έβαλε το δικό της λιθαράκι στην αμφισβήτηση της δήθεν «δημοφιλίας» του δικτατορικού καθεστώτος – το οποίο δεν έχανε ευκαιρία να διατείνεται, ψευδώς, ότι υποστηρίζεται από την ευρεία πλειοψηφία του ελληνικού λαού – και στον δρόμο για τον εκδημοκρατισμό της χώρας, ενώ ενέπνευσε τις επόμενες γενιές και τους αγώνες για δημοκρατία και κοινωνική δικαιοσύνη.

Ο ραδιοσταθμός του Πολυτεχνείου Θεσσαλονίκης

Από τα πρώτα μελήματα των φοιτητών που εγκλείστηκαν στην Πολυτεχνική Σχολή ήταν η επικοινωνία τους με τον λαό, η έκκληση για στήριξη στον αγώνα τους, αλλά και η διάδοση των μηνυμάτων της εξέγερσης, τόσο προς τους πολίτες, όσο και προς τους άνδρες των σωμάτων ασφαλείας που είχαν αρχίσει να ζώνουν το κτίριο.

Κύριος λόγος ήταν ότι το κτίριο ήταν απομακρυσμένο από κατοικημένες περιοχές, καθώς δεν είχε ακόμη διανοιχθεί η προέκταση της Εγνατίας, απέναντι από το στρατιωτικό νοσοκομείο 424 και από τις σχολές ευελπίδων, πολλοί από τους οποίους χρησιμοποιήθηκαν από το καθεστώς για αντισυγκεντρώσεις και εκδηλώσεις αποδοκιμασίας της κατάληψης του Πολυτεχνείου.

Ο σταθμός άρχισε να εκπέμπει γύρω στις οκτώ το απόγευμα της Παρασκευής 16.11.1973 στους 1420 χιλιοκύκλους και στους 220μ. στα βραχέα. Ήταν η πρώτη ελεύθερη ραδιοφωνική φωνή της Θεσσαλονίκης. Η μόνη εκφωνήτρια ήταν η Κλεοπάτρα Παπαγεωργίου, ενώ επίσης μετέδιδαν οι Ανδρέας Παπακωσταντίνου, Φώτης Σιούμπουρας και ο Κλέαρχος Τσαουσίδης.

πηγή: analitis.gr

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Δεν υπάρχουν ακόμη βαθμολογίες
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Πολιτισμός
Μετά την εκπομπή What the fact!? στο youtube έγραψε και βιβλίο βασισμένο σε αυτήν Συνέντευξη στη Λεμονιά Βασβάνη   Πόσο προσιτή είναι η επιστήμη στους απλούς πολίτες; Πώς μπορεί να γίνει κατανοητό ένα επιστημονικό θέμα μέσα από ένα 2λεπτο βίντεο στο youtube; Ο Mikeius (Μιχάλης αν προτιμάτε) βρήκε τη λύση και τη μεταδίδει από το 2017 στην εκπομπή του «What the Fact!?». Η σειρά έγινε και βιβλίο (σημ. κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμός) το οποίο θα παρο...
Εγκληματικότητα
Ενίσχυση της αστυνόμευσης στην περιοχή Με σκοπό την εμπέδωση του αισθήματος ασφαλείας των πολιτών, όπως αναφέρεται στη σχετική ανάρτηση στη σελίδα της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, αυξάνεται από σήμερα η αστυνόμευση στην περιοχή των Πεύκων, μετά τα τελευταία περιστατικά επιθέσεων σε πολίτες ακόμη και σε μαθητές. Για το λόγο αυτό μάλιστα χθες προχώρησαν σε κατάληψη του σχολείου τους μαθητές του 1ου Γενικού Λυκείου Πεύκων. Πιο πρόσφατο περιστα...
Διάφορα
Πολύωρη διακοπή νερού είναι προγραμματισμένη για σήμερα σε περιοχή της Καλαμαριάς, στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε η ΕΥΑΘ, θα πραγματοποιηθούν εργασίες ακύρωσης παλαιών αγωγών στη συμβολή των οδών Χαλδίας - Αγίου Βασιλείου του Δήμου Καλαμαριάς. Όπως αναφέρει η Εταιρεία, οι εργασίες θα ξεκινήσουν στις 08:00 και θα ολοκληρωθούν στις 14:00. "Οι εργασίες που θα εκτελεστούν κρίνονται απαραίτητες για την αποκατάσταση της καλής λειτουργίας του...
Περιστατικά
Αναστάτωση προκλήθηκε πριν από λίγη ώρα από φωτιά σε ισόγειο οικοδομής στην οδό Αχειροποιήτου 4, στη Θεσσαλονίκη, όταν ξέσπασε φωτιά σε ρολόι της ΔΕΗ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πυρκαγιά ξεκίνησε πιθανόν από βραχυκύκλωμα με αποτέλεσμα να βγαίνουν πυκνοί καπνοί. Κάτοικοι που βγήκαν από τα σπίτια τους έσβησαν την φωτιά με πυροσβεστήρα παρακείμενου καταστήματος. Επί τόπου έσπευσε η Πυροσβεστική με δύο οχήματα. Στο σημείο βρίσκεται και συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ καθώ...
Πολιτισμός
Το Sensualonica Dance Festival επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στη Θεσσαλονίκη σε ένα τριήμερο γεμάτο χορό, μαθήματα, shows και live εμφανίσεις εμπνευσμένες από τη latin χορευτική σκηνή υπό τους ήχους της salsa romantica, αλλά και των πιο sensual bachata και kizomba. Στις 7, 8 και 9 Φεβρουαρίου, όλοι θα βρεθούμε στον πολυχώρο Block 33 για να χορέψουμε μέχρι το πρωί. Μετράμε αντίστροφα για το πιο sensual φεστιβάλ latin μουσικής στη Βόρεια Ελλάδα. Και όπως είν...
Διάφορα
Διακοπές ρεύματος σε Πολίχνη και Συκιές Θεσσαλονίκης. Αναλυτικά διακοπή ρεύματος θα υπάρξει: από τις 08:00 και έως τις 11:00 στις Συκιές στις οδούς Κιλκίς (από Ανδ. Παπανδρέου έως Καβάφη), Ιωαννίνων, Αθ. Διάκου (από Κοζάνης έως Πόντου), Τριπόλεως, Γαβριηλίδη, Καβάφη. από τις 08:00 και έως τις 11:00 στην Πολίχνη τις οδούς Ελπίδος (από Παπαναστασίου έως Διογένους), Παπαναστασίου, 3ης Σεπτεμβρίου, Ολυμπίου, Φειδίου (από Τζ. Κέννεντυ έως Ελπίδος), Δάμωνος, Φιν...
Κοινωνία
Ολοένα πιο κοντά βρίσκεται πλέον χρονικά η στιγμή έναρξης έργων για να μπουν μπουλντόζες στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού προκειμένου να ξεκινήσουν τα έργα για την μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στην Ευρώπη και μια από τις μεγαλύτερες διεθνώς μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής Ελέγχου και Εποπτείας Παιγνίων με την οποία έγινε δεκτή η προσφορά της κοινοπραξίας Mohegan Entertainment - ΓΕΚ Τέρνα στον διαγωνισμό για την παραχώρηση άδειας καζίνο στο Ελληνικό. Δικα...
Πολιτισμός
Από αύριο Τετάρτη 22 έως και την Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020 η κατάθεση των αιτήσεων Από τη Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου ξεκινά ο νέος κύκλος δωρεάν καλλιτεχνικών Εργαστηρίων στην Πολιτιστική Γειτονιά στη Δ.Ε. Συκεών του δήμου Νεάπολης-Συκεών, ο οποίος θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2020. Οι δηλώσεις συμμετοχής ξεκινούν αύριο, Τετάρτη 22, και διαρκούν έως την Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020. Τα καλλιτεχνικά εργαστήρια, στα οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώσου...
Οικονομία
Οι κίνδυνοι του κυβερνοχώρου (Cyber Risks) και των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής αποτελούν πλέον τις νέες τάσεις στην ασφάλιση περιουσίας σε όλο τον κόσμο ενώ η Ελλάδα που έχει “πληρώσει ακριβά” τα τελευταία χρόνια τις φυσικές καταστροφές εμφανίζει ασφαλιστικό κενό προστασίας έναντι των Ευρωπαίων στην ασφάλιση περιουσίας και επιχειρήσεων (κάτω από το 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου), με χαρακτηριστική περίπτωση την ασφάλιση κατοικίας η οποία δεν φτάνει το...