Διεθνές Συνέδριο για τις Γλωσσικές Επαφές στα Βαλκάνια και στη Μικρά Ασία

Δίλαλοι ελληνο-αλβανόφωνοι Βορειοηπειρώτες στην Ελλάδα της δεκαετίας του ΄90, "ιδιότυπα" και με πολύγλωσσες ρίζες (ελληνικά, αραβικά, γαλλικά, ιταλικά και αγγλικά) των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, σλαβικά τοπωνύμια (αλλά και λέξεις της καθημερινότητας στη μεταβυζαντινή Ακαρνανία (μετά τον 6ο μ.Χ αιώνα μέχρι και σήμερα), Ελληνο-τουρκικά Καραμανλίδικα, ελληνικό συντακτικό και ελληνικά γράμματα σε τούρκικο κείμενο (σε "ιδίωμα" της Καππαδοκίας), Ελληνο-Καναδέζικα των μεταναστών... βουλγάρικες διάλεκτοι στην Αλβανία, Αλβανικές στη Βουλγαρία, τουρκικές επιρροές στις καυκάσιες γλώσσες,...
Την επαφή και την αλληλεπίδραση ανά τους αιώνες των γλωσσών στα Βαλκάνια και τη Μικρά Ασία, με ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση μεταξύ ελληνικών και άλλων γλωσσών στις περιοχές αυτές και τη διαχρονική και διατοπική μελέτη της ελληνικής γλώσσας διερευνά το  Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη) του Α.Π.Θ  στις τριήμερες εργασίες του "2ου  Διεθνούς Συνεδρίου για τις Γλωσσικές Επαφές στα Βαλκάνια και στη Μικρά Ασία" που ξεκινά σήμερα στο Τελλόγλειο Ίδρυμα Τεχνών του ΑΠΘ στη Θεσσαλονίκη.
Στο Συνέδριο έχουν προσκληθεί ως κύριοι ομιλητές, οι καθηγητές Petya Assenova (University of Sofia) και Bernt Brendemoen (Universitetet i Oslo), κορυφαίοι μελετητές ζητημάτων που σχετίζονται με τις Γλωσσικές Επαφές στις περιοχές που αποτελούν το αντικείμενο του Συνεδρίου.
"Η απόφαση να διοργανώσουμε ένα συνέδριο αφιερωμένο στις γλωσσικές επαφές στα Βαλκάνια και στη Μ. Ασία οφείλεται στη διαπίστωση ότι οι εργασίες που ερευνούν τις επαφές στις δύο περιοχές συνήθως κινούνται ανεξάρτητα και χωρίς να επωφελούνται αμοιβαία από τα συμπεράσματα και τα επιτεύγματα των ερευνών στην καθεμιά από αυτές, αν και οι δύο βασικές γλώσσες επαφής είναι οι ίδιες (ελληνική και τουρκική) και το ιστορικό πλαίσιο είναι σε σημαντικό βαθμό ενιαίο” σημειώνουν οι διοργανωτές.

-Κινδυνεύει η ελληνική γλώσσα απο τις γλωσσικές επαφές (είτε τα προηγούμενα χρόνια είτε τα σύγχρονα με την "αναγκαστική συνύπαρξη" στον ελληνικό χώρο με πολίτες άλλων εθνοτήτων και γλωσσών);

-"Η επαφή της ελληνικής γλώσσας με άλλες γλώσσες από την αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα ουδέποτε έθεσε σε κίνδυνο την ελληνική γλώσσα. Μάλλον την εμπλουτίζει -πάντα την εμπλούτιζε - παρέχοντας της καινούργια στοιχεία. Αντιθέτως η ελληνική είναι η γλώσσα που επηρέασε άλλες γλώσσες και την εξέλιξη τους ως "γλώσσα κύρους" -είτε αυτό γινόταν κατά την Βυζαντινή περίοδο είτε στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας . Οι άλλοι ήθελαν να τη μιμηθούν καθώς οι Έλληνες ήταν συνήθως υψηλότερου πνευματικού θρησκευτικού - πολιτισμικού επιπέδου. Η ελληνική γλώσσα και επηρέασε και επηρεάστηκε, όμως, ως γλώσσα με μεγαλύτερο κύρος σε μεγάλο χρονικό διάστημα της ιστορίας της, είχε τη δυνατότητα να επηρεάσει περισσότερο και να δημιουργήσει γλωσσικές καταστάσεις, όπως αυτό που ονομάζουμε "Sprachbund" (δέσμη γλωσσών, γλωσσική ένωση)", λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο αναπληρωτής καθηγητής Ιστορικής Γλωσσολογίας του Α.Π.Θ., διευθυντής του διοργανωτή φορέα (Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών - "Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη") και μέλος της Οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου, Γεώργιος Παπαναστασίου.

- Και ποιός είναι ο πλέον...σημαντικός "εταίρος" στη διαμόρφωση της νέας ελληνικής γλώσσας; (σλαβική γλώσσα, λατινικά, τουρκικά;)

"...Είναι η τουρκική γλώσσα. Λόγω της τετράκις αιωνόβιας συνύπαρξης αλλά και της γεωγραφικής της επέκτασης (η οθωμανική αυτοκρατορία και η τουρκική γλώσσα έφτασε σε κάθε σημείο των ελληνόφωνων περιοχών -εκτός απ τα Επτάνησα ενώ οι σλαβικές γλώσσες περιορίστηκαν στον κεντρικό κορμό της ηπειρωτικής Ελλάδας" σημειώνει ο κ.Παπαναστασίου.

Τα "Αιγυπτιώτικα", τα "ελληνικά των Βορειοηπειρωτών" και οι "Κουτσόβλαχοι του βάλτου..." (bolto)

Τα λεγόμενα "αιγυπτιώτικα" - μια από τις πολλές γλωσσικές ποικιλίες που δημιουργήθηκαν από την εγκατάσταση Ελλήνων σε έδαφος μη ελληνόφωνων κατοίκων, παρουσιάζουν σε σχέση με άλλες ποικιλίες της ελληνικής στη διασποράς, ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: πολύγλωσσο περιβάλλον (αραβικά, γαλλικά, ιταλικά, αγγλικά) και όχι μόνο γεωγραφική, αλλά και κοινωνική ανομοιογένεια των ομιλητών τους καθώς και σχετικά μικρό χρονικό διάστημα ανάπτυξης (από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τη δεκαετία του ’60, οπότε και το μεγαλύτερο μέρος των Ελλήνων της Αιγύπτου επαναπατρίζεται)" σημειώνει σε (αυριανή) παρουσίασή της στο συνέδριο με τίτλο "Τα ελληνικά των Ελλήνων της Αιγύπτου: ένα “ κοινωνιογλωσσολογικό πείραμα” η κ. Ρέα Δελβερούδη απο το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών .
Εδώ, σύμφωνα με την εισηγήτρια, τα ελληνικά περιέχουν στοιχεία δανεισμού, κυρίως από τη γαλλική και την αραβική, με διαφορετικό βαθμό προσαρμογής, ο οποίος εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες (κοινωνική τάξη ή/και φύλο των ομιλητών, βαθμός γνώσης της ξένης γλώσσας, κα) καθώς και επιπλέον, ιδιαιτερότητες, όπως: αποκλειστική χρήση ενός από δύο συνώνυμα που απαντούν στην κοινή (π.χ. από το ζεύγος των λέξεων αρακάς- μπιζέλι, οι Αιγυπτιώτες χρησιμοποιούν σχεδόν αποκλειστικά τη δεύτερη) λέξεις που απαντούν με διαφορετικό γένος, συνήθως ουδέτερο αντί θηλυκού, π.χ. το ταράτσο -αντί η ταράτσα.
 - "Γλωσσική προσαρμογή των Βορειοηπειρωτών στην Ελλάδα: μια ειδική περίπτωση διλαλίας"  τιτλοφορείται εισήγηση του Δώρη Κυριαζή (από το ΑΠΘ , σύμφωνα με την οποία : "Οι ομιλητές των νεοελληνικών ιδιωμάτων της νότιας Αλβανίας, αποκομμένοι επί μισό περίπου αιώνα (1945-1990) από τον εθνικό κορμό, βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια νέα γλωσσική πραγματικότητα, όταν άνοιξαν τα σύνορα και κατέβηκαν στην Ελλάδα. Τα ιδιώματα αυτά, απαλλαγμένα μέχρι τότε από τη "διαβρωτική" επίδραση της κοινής νέας ελληνικής και επηρεασμένα από την αλβανική, επίσημη γλώσσα ενός κράτους με διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές δομές, ακολούθησαν μια δικιά τους πορεία στη μετά το 1990 εποχή. (Σχετικό υλικό ανιχνεύτηκε και στο έργο Bορειοηπειρωτών συγγραφέων, με σημείο αναφοράς τα πεζογραφήματα του Τ. Κώτσια).  
- Πληθώρα σλάβικων τοπωνυμίων (Σακαρέτσι, Ζάβιτσα, Ζαβέρδα, Ποδολοβίτσα, Κατούνα, Μουρστιάνου, Καλφενίκι, Δραγαμέστο, Λιάσκοβο, Λάλα Λάκα, Άμπλιανη, Σιβίστα, Ζελίχοβο, Κεράσοβο, Κράβαρα , αλλά και η ίδια η ακαρνανική γλώσσα που βρίθει  σλαβικών λέξεων (σέμπρος, καστραβέτσι, αστρέχα, βίτσα, ζαλίγκα, γκορτσιά, τζόρας, χουγιάζω, τσίτσα, τζάρος, γκλαβανή, μπουχός, βίδρα κτλ.) επιβεβαιώνουν και "καταγράφουν" το..." Αποτύπωμα της εγκατάστασης των Σλάβων στην Ακαρνανία" σύμφωνα με σχετική εισήγηση των : Μαρίας Χασιώτη & Κρυσταλλένιας Γαβριηλίδου απο το 2ο ΓΕΛ Μεσολογγίου & τον ιδιωτικό τομέα, στο συνέδριο.
"Μελετώντας την ιστορία του ελληνικού έθνους, μαθαίνουμε ότι, με την κατάρρευση των βυζαντινών στρατιωτικών δυνάμεων, οι Σλάβοι διείσδυσαν στη Βαλκανική και περνώντας από τη Μακεδονία έφτασαν στην Πελοπόννησο, διαμέσου της Ηπείρου και της Αιτωλοακαρνανίας, ενώ η επέκτασή τους συνεχίστηκε έως το 641. Εγκαταστάθηκαν σε ορεινές και ημιορεινές περιοχές, αφού κύρια απασχόλησή τους ήταν η κτηνοτροφία. Η στρωματογράφηση του τοπωνυμιακού υποστρώματος της περιοχής αποτελεί πολύτιμο στοιχείο εθνοϊστορικής τεκμηρίωσης" σημειώνουν οι εισηγήτριες  συμπληρώνοντας πως "η περιοχή ήταν γνωστή ως Μικρή Βλαχία (τούρκικα: Κιουτσούκ Βαλαχί). Έτσι, η λέξη Κουτσόβλαχοι αποτελεί τη λόγια νεοελληνική απόδοση του "Κιουτσούκ Βαλάχ", ήτοι "Μικρόβλαχοι" ενώ ως Ακαρνανία εννοούμε τις περιοχές του Ξηρομέρου και του Βάλτου, μακροτοπωνύμιο που προέρχεται από τη σλαβική λέξη bolto...
Το συνέδριο αυτό είναι το πέμπτο στη σειρά των ετήσιων διεθνών συνεδρίων για τη διαχρονική και διατοπική μελέτη της ελληνικής γλώσσας, που διοργανώνονται από το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών και είναι αφιερωμένα εναλλάξ: στην ετυμολογία της ελληνικής, στις γλωσσικές επαφές στα Βαλκάνια και στη Μικρά Ασία και στη διαμόρφωση της κοινής νεοελληνικής γλώσσας.

πηγή: amna.gr

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Δεν υπάρχουν ακόμη βαθμολογίες
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Πολιτισμός
Μετά την εκπομπή What the fact!? στο youtube έγραψε και βιβλίο βασισμένο σε αυτήν Συνέντευξη στη Λεμονιά Βασβάνη   Πόσο προσιτή είναι η επιστήμη στους απλούς πολίτες; Πώς μπορεί να γίνει κατανοητό ένα επιστημονικό θέμα μέσα από ένα 2λεπτο βίντεο στο youtube; Ο Mikeius (Μιχάλης αν προτιμάτε) βρήκε τη λύση και τη μεταδίδει από το 2017 στην εκπομπή του «What the Fact!?». Η σειρά έγινε και βιβλίο (σημ. κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμός) το οποίο θα παρο...
Εγκληματικότητα
Ενίσχυση της αστυνόμευσης στην περιοχή Με σκοπό την εμπέδωση του αισθήματος ασφαλείας των πολιτών, όπως αναφέρεται στη σχετική ανάρτηση στη σελίδα της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης, αυξάνεται από σήμερα η αστυνόμευση στην περιοχή των Πεύκων, μετά τα τελευταία περιστατικά επιθέσεων σε πολίτες ακόμη και σε μαθητές. Για το λόγο αυτό μάλιστα χθες προχώρησαν σε κατάληψη του σχολείου τους μαθητές του 1ου Γενικού Λυκείου Πεύκων. Πιο πρόσφατο περιστα...
Διάφορα
Πολύωρη διακοπή νερού είναι προγραμματισμένη για σήμερα σε περιοχή της Καλαμαριάς, στη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε η ΕΥΑΘ, θα πραγματοποιηθούν εργασίες ακύρωσης παλαιών αγωγών στη συμβολή των οδών Χαλδίας - Αγίου Βασιλείου του Δήμου Καλαμαριάς. Όπως αναφέρει η Εταιρεία, οι εργασίες θα ξεκινήσουν στις 08:00 και θα ολοκληρωθούν στις 14:00. "Οι εργασίες που θα εκτελεστούν κρίνονται απαραίτητες για την αποκατάσταση της καλής λειτουργίας του...
Περιστατικά
Αναστάτωση προκλήθηκε πριν από λίγη ώρα από φωτιά σε ισόγειο οικοδομής στην οδό Αχειροποιήτου 4, στη Θεσσαλονίκη, όταν ξέσπασε φωτιά σε ρολόι της ΔΕΗ. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πυρκαγιά ξεκίνησε πιθανόν από βραχυκύκλωμα με αποτέλεσμα να βγαίνουν πυκνοί καπνοί. Κάτοικοι που βγήκαν από τα σπίτια τους έσβησαν την φωτιά με πυροσβεστήρα παρακείμενου καταστήματος. Επί τόπου έσπευσε η Πυροσβεστική με δύο οχήματα. Στο σημείο βρίσκεται και συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ καθώ...
Πολιτισμός
Το Sensualonica Dance Festival επιστρέφει για δεύτερη χρονιά στη Θεσσαλονίκη σε ένα τριήμερο γεμάτο χορό, μαθήματα, shows και live εμφανίσεις εμπνευσμένες από τη latin χορευτική σκηνή υπό τους ήχους της salsa romantica, αλλά και των πιο sensual bachata και kizomba. Στις 7, 8 και 9 Φεβρουαρίου, όλοι θα βρεθούμε στον πολυχώρο Block 33 για να χορέψουμε μέχρι το πρωί. Μετράμε αντίστροφα για το πιο sensual φεστιβάλ latin μουσικής στη Βόρεια Ελλάδα. Και όπως είν...
Διάφορα
Διακοπές ρεύματος σε Πολίχνη και Συκιές Θεσσαλονίκης. Αναλυτικά διακοπή ρεύματος θα υπάρξει: από τις 08:00 και έως τις 11:00 στις Συκιές στις οδούς Κιλκίς (από Ανδ. Παπανδρέου έως Καβάφη), Ιωαννίνων, Αθ. Διάκου (από Κοζάνης έως Πόντου), Τριπόλεως, Γαβριηλίδη, Καβάφη. από τις 08:00 και έως τις 11:00 στην Πολίχνη τις οδούς Ελπίδος (από Παπαναστασίου έως Διογένους), Παπαναστασίου, 3ης Σεπτεμβρίου, Ολυμπίου, Φειδίου (από Τζ. Κέννεντυ έως Ελπίδος), Δάμωνος, Φιν...
Κοινωνία
Ολοένα πιο κοντά βρίσκεται πλέον χρονικά η στιγμή έναρξης έργων για να μπουν μπουλντόζες στο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού προκειμένου να ξεκινήσουν τα έργα για την μεγαλύτερη αστική ανάπλαση στην Ευρώπη και μια από τις μεγαλύτερες διεθνώς μετά την ανακοίνωση της Επιτροπής Ελέγχου και Εποπτείας Παιγνίων με την οποία έγινε δεκτή η προσφορά της κοινοπραξίας Mohegan Entertainment - ΓΕΚ Τέρνα στον διαγωνισμό για την παραχώρηση άδειας καζίνο στο Ελληνικό. Δικα...
Πολιτισμός
Από αύριο Τετάρτη 22 έως και την Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020 η κατάθεση των αιτήσεων Από τη Δευτέρα 17 Φεβρουαρίου ξεκινά ο νέος κύκλος δωρεάν καλλιτεχνικών Εργαστηρίων στην Πολιτιστική Γειτονιά στη Δ.Ε. Συκεών του δήμου Νεάπολης-Συκεών, ο οποίος θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2020. Οι δηλώσεις συμμετοχής ξεκινούν αύριο, Τετάρτη 22, και διαρκούν έως την Παρασκευή 31 Ιανουαρίου 2020. Τα καλλιτεχνικά εργαστήρια, στα οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δηλώσου...
Οικονομία
Οι κίνδυνοι του κυβερνοχώρου (Cyber Risks) και των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής αποτελούν πλέον τις νέες τάσεις στην ασφάλιση περιουσίας σε όλο τον κόσμο ενώ η Ελλάδα που έχει “πληρώσει ακριβά” τα τελευταία χρόνια τις φυσικές καταστροφές εμφανίζει ασφαλιστικό κενό προστασίας έναντι των Ευρωπαίων στην ασφάλιση περιουσίας και επιχειρήσεων (κάτω από το 50% του ευρωπαϊκού μέσου όρου), με χαρακτηριστική περίπτωση την ασφάλιση κατοικίας η οποία δεν φτάνει το...