Ψυχαγωγικό Σκραμπλ στα Σχολεία ως εργαλείο γλωσσικής καλλιέργειας

Το μάθημα γίνεται παιχνίδι ή το παιχνίδι γίνεται μάθημα; Ένα επιτραπέζιο μπορεί να είναι η απάντηση στη γλωσσική ένδεια; Θα γίνουν οι μαθητές λιγότερο ανορθόγραφοι; Τα ερωτήματα τίθενται στον πρόεδρο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας (ΚΕΓ), καθηγητή Ιωάννη Καζάζη και αφορούν στις πρόσφατες ενέργειες του επιστημονικού φορέα του υπουργείου Παιδείας να εντάξει το δημοφιλές παιχνίδι Σκραμπλ (Scrabble) στο σχολικό περιβάλλον, τόσο με τη διοργάνωση σχολικού και παγκόσμιου πρωταθλήματος στην Ελλάδα, όσο και αξιοποιώντας το παιχνίδι ως «εργαλείο» κατά την εκμάθηση της ελληνικής - και ως μητρικής αλλά και ως δεύτερης/ξένης γλώσσας.

Η συνεργασία του ΚΕΓ με την Πανελλήνια Ένωση Ελληνικού Σκραμπλ επισημοποιήθηκε τον περασμένο Μάιο, στο πλαίσιο της 16ης διοργάνωσης της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης και εγκαινιάστηκε στην πράξη στη Λίμνη Πλαστήρα, όπου το τετραήμερο 18 έως 21 Ιουλίου, πραγματοποιήθηκε το 2ο Grand Prix της Ένωσης.

«Το Σκραμπλ είναι ένα επιτραπέζιο παιχνίδι εξ ορισμού ανταγωνιστικό, που σε υποχρεώνει να αναπτύξεις τις στρατηγικές σου ικανότητες, ενώ παράλληλα καλλιεργεί έμπρακτα τη γλωσσική ευαισθησία, με τρόπο όχι μόνο ψυχαγωγικό, αλλά και βαθύτερα διδακτικό», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Καζάζης.

Εξηγεί, δε, πώς με την εξάσκηση μέσα από τη διαδικασία του παιχνιδιού συντελείται η γλωσσική βελτίωση: «Ο αρχάριος που καταπιάνεται με το Σκραμπλ - είτε πρόκειται για φυσικό ομιλητή της γλώσσας, είτε για ξενόγλωσσο χρήστη κάθε ηλικίας- αρχικά δεν χρησιμοποιεί παρά το όποιο γλωσσικό απόθεμα συμβαίνει να κατέχει ως τότε· από παρτίδα όμως σε παρτίδα, υποχρεωμένος όπως είναι να θηρεύει άγνωστους τύπους και ερμηνείες λέξεων, αρχίζει να προσθέτει στο ενεργό λεξιλόγιό του διαρκώς νέα στοιχεία. Και ακριβώς σ' αυτή τη διεύρυνση του λεξιλογίου αναγνωρίζουμε την πρώτη και προφανέστερη διδακτική αξία του παιχνιδιού ως "εργαλείου" κατά την εκμάθηση της ελληνικής, και ως μητρικής αλλά και ως δεύτερης/ξένης γλώσσας».

«Αλλά», προσθέτει, «αυτή είναι η μάλλον απλούστερη πλευρά, που αφορά τα μεμονωμένα άτομα», καθώς «ενσωματωμένη σε περιβάλλον σχολικό, η ενασχόληση με το ελληνικό Σκραμπλ μπαίνει στη λογική του σχολείου, και αναγκαστικά εμπλέκει λίγο πολύ και τον δάσκαλο, ο οποίος θα παρακολουθεί και θα ψάχνει αφορμή για να συνδυάσει το τερπνό μετά του ωφελίμου, υπό την έννοια ότι για τον δάσκαλο κάθε λέξη αποτελεί κι ένα πάτημα για να την υποβάλει σε δική του επεξεργασία».

«Οι νέοι συζητούν τις υποψήφιες επιλογές λέξεων αποδεκτών στο παιχνίδι, και ο δάσκαλος, επεμβαίνοντας με άτυπες παρατηρήσεις που δεν θυμίζουν καθόλου το γνωστό μάθημα της γραμματικής, τους κατευθύνει, ανεπαίσθητα αλλά επαγωγικά, προς τη συσσώρευση χρήσιμης γνώσης», διευκρινίζει.

«Για πλούσιο λεξιλόγιο, πτωχό σε ορθογραφικά λάθη»

Η εκμάθηση νέου λεξιλογίου είναι η πρώτη και πιο προφανής χρήση του Σκραμπλ, είτε παίζεται «οικογενειακά», είτε στην τάξη. Στη δεύτερη περίπτωση, όπως αναφέρει ο κ. Καζάζης, μπορεί ο ένας παίκτης στην ομάδα να είναι φυσικός ομιλητής. Αυτός θα τοποθετεί λέξεις άγνωστες/μη οικείες στους μη φυσικούς ομιλητές, κατά την παρότρυνση του διδάσκοντος --αλλιώς τον ρόλο αυτόν τον αναλαμβάνει ο εκπαιδευτικός. Κατόπιν, ο εκπαιδευτικός μπορεί να ρωτά αν οι υπόλοιποι μαθητές γνωρίζουν τις λέξεις· στον μαθητή που τις γνωρίζει ανατίθεται το καθήκον να εξηγήσει∙ αν κανείς δεν τις γνωρίζει, το κάνει ο δάσκαλος, καταφεύγοντας -κατά κανόνα- και στο λεξικό.

Το Σκραμπλ, εξάλλου, προσφέρεται ιδιαίτερα και για τη διδασκαλία και την εκμάθηση της ορθογραφίας. «Οι δρόμοι είναι πολλοί», παρατηρεί ο κ. Καζάζης και εξηγεί: «Κάποιοι μαθητές θα ωφεληθούν από το παιχνίδι, προσθέτοντας ορθογραφημένες νέες λέξεις στο λεξιλόγιό τους∙ κάποιοι άλλοι θα προσπαθήσουν να γράψουν σωστά λέξεις που γνωρίζουν από τον προφορικό τους λόγο∙ κάποιοι άλλοι θα συγκρίνουν και θα διακρίνουν λέξεις ομόηχες, που όμως γράφονται διαφορετικά, κατά την ισχύουσα ιστορική ορθογραφία. Αναζητείται και η ετυμολογία, κατά προτίμηση στο λεξικό, που είναι πάντα ανοιχτό δίπλα. Κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού στην τάξη, ωφελεί να ζητείται από τους μαθητές ο έλεγχος κάθε εύκολης ή δύσκολης λέξης που έχει τοποθετηθεί στο ταμπλό. Επίσης --εφόσον παίζεται η παραλλαγή του παιχνιδιού, όπου τα γράμματα δεν επιλέγονται τυχαία από το σακούλι, αλλά επίτηδες από τον εκπαιδευτικό-- μπορεί να λαμβάνει bonus πόντους ο μαθητής που κατάφερε να σχηματίσει μια νέα λέξη με δομικά υλικά αντλημένα από τις καινούριες που διδάχτηκαν στο μάθημα».

«Εκμάθηση προθημάτων και επιθημάτων»

Σημαντική κρίνεται, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΚΕΓ, η συμβολή του παιχνιδιού και στην εκμάθηση των προθημάτων, των επιθημάτων της ελληνικής, ενός κεφαλαίου της γραμματικής προσφερόμενου κατεξοχήν για αναλυτική διδασκαλία στην τάξη. «Έχοντας διεξέλθει προηγουμένως αναλυτικά τα περί προθημάτων και επιθημάτων και κλιτικών καταλήξεων, και παίζοντας το παιχνίδι με τα γράμματα ανοιχτά -και όχι κρυμμένα από τον αντίπαλο- μπορεί ο δάσκαλος να βοηθήσει τον μαθητή να συνδυάσει τα εφτά γράμματα στη διάθεσή του, και να σχηματίσει την αρχή ή το τέλος της αναζητούμενης λέξης. Να κάνει παιχνίδι τη στεγνή γνώση», διευκρινίζει.

«Εξοικείωση με τα λεξικά»

Η χρησιμοποίηση λεξικού, έντυπου ή ηλεκτρονικού, που, όπως σημειώνει ο πρόεδρος του ΚΕΓ, σπανίως συνηθίζεται μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας εν Ελλάδι, θα βοηθήσει στον σχηματισμό της αναζητούμενης λέξης τους μαθητές που προβληματίζονται, σκυμμένοι πάνω στα εφτά γράμματα που έχουν στη διάθεσή τους. Πώς; «Με το να κινητοποιούνται οι μαθητές να αναζητήσουν λέξεις σε ένα λεξικό, διδάσκονται έμμεσα να αναγνωρίζουν πρώτ' απ' όλα την τυπική δομή ενός λεξικογραφικού λήμματος, με τη μορφολογία, τη γραμματική/σύνταξη, τη σημασιολογία και την ετυμολογία του --ως κατασκευή της λέξης και ως προέλευση και ιστορία της», απαντά ο κ. Καζάζης. «Στην περίπτωση αυτή», επισημαίνει, «χρησιμότατα είναι τα ηλεκτρονικά λεξικά του ΚΕΓ -προπάντων το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη- στην "Πύλη για την Ελληνική Γλώσσα" - www.greek-language.gr, όπου οι μαθητές μπορούν να πληκτρολογήσουν ολόκληρες ή μισές λέξεις και να λάβουν όλα τα διαθέσιμα αποτελέσματα».

«Έπειτα εκεί, με βάση τα διαθέσιμα γράμματα, δεν θα ξαναθυμηθούν μόνο λέξεις -και σημασίες- που είχαν τυχόν στο μυαλό τους, αλλά θα εντοπίσουν και κάποιες άλλες μέσα στο, έντυπο ή ηλεκτρονικό, λεξικό. Με αυτόν τον τρόπο, η γνωριμία και η εξοικείωση με τα λεξικά της γλώσσας μας γίνεται μάθημα ζωής για μικρούς και μεγάλους», σημειώνει ο κ. Καζάζης.

«Το Ελληνικό Σκραμπλ έχει λίγους, απλούς και πολύ εύκολους κανόνες και αντιχαρίζει στους μυημένους του, όπως νομίζω υπέδειξα, όχι ασήμαντα ευεργετήματα. Του αξίζει να βρει μια θέση και στο σχολικό περιβάλλον», εκτιμά.

Ερωτηθείς πώς προχωράνε οι πρωτοβουλίες για την υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της συνεργασίας του ΚΕΓ με την Πανελλήνια Ένωση Ελληνικού Σκραμπλ, ο κ. Καζάζης αναφέρει: «Δύο είναι τα ανοιχτά μας μέτωπα εδώ, το ένα εσωτερικό, που είναι η μαζική συμμετοχή στο παιχνίδι των μαθητών στην Ελλάδα, και το άλλο εξωτερικό: η μαζική συμμετοχή σ' αυτό των ομογενών νέων, που διδάσκονται ελληνικά σε ποικίλες, άτυπες ως επί το πλείστον, εστίες εκμάθησης της ελληνικής. Πρέπει να σημειωθεί ότι η σχολική παρέμβαση σχεδιάζεται από το ΚΕΓ με πολλή προσοχή, διότι τίποτε δεν εισάγεται στον ευαίσθητο χώρο του ελλαδικού σχολείου χωρίς σοβαρή προμελέτη και προσυνεννόηση με το Υπουργείο. Βέβαια είναι ακόμη πολύ νωρίς από την κοινή εξαγγελία του ΚΕΓ και της ΠΕΣ, για να έχουμε απτά, δηλαδή αριθμητικά αποτελέσματα. Ήδη, όμως, κάποια ενθαρρυντικά στοιχεία φτάνουν από σχολεία στη Ρωσία -κυρίως από το Νότο με επίκεντρο το Τμήμα Ελληνικών του Kuban State University, και από την περιοχή της Μόσχας , με σύμμαχο την έδρα Ελληνικών του Πανεπιστημίου του Λομονόσοφ- και στη Βόρεια Αμερική. Κρατούμε επαφή και βοηθούμε».

Σχετικά με το 2ο Grand Prix Σκράμπλ στη Λίμνη Πλαστήρα σημειώνει ότι «έδωσε την ευκαιρία σε δύο συνεργάτιδες του ΚΕΓ να λειτουργήσουν ως εφορευτική επιτροπή». «Ο ίδιος επωφελήθηκα από την ευκαιρία να συνομιλήσω με καταξιωμένα και δραστήρια μέλη που συμμετείχαν στη διοργάνωση αυτή για ανταλλαγή απόψεων για την εξελισσόμενη εκστρατεία, έτσι ώστε να μη βραδύνει η ώρα να αποκτήσουμε ένα ζωηρό σχολικό και ένα παγκόσμιο πρωτάθλημα στη Θεσσαλονίκη», προσθέτει.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.

Σχόλια

Διάφορα
Τα πράσα είναι γνωστά στη Γαλλία ως τα "σπαράγγια του φτωχού" και είναι ένα από τα εθνικά εμβλήματα της Ουαλίας. Έχει μακραίωνη ιστορία και εντοπίζεται στην αρχαία αιγυπτιακή διατροφή τουλάχιστον από την αρχή της δεύτερης χιλιετίας. Με τη μοναδική τους γεύση, την υφή και την πηκτωματική τους ιδιότητα, ενισχύουν τις σούπες, αλλά μπορεί επίσης να προσθέσους γεύση και σε διάφορα μαγειρευτά, συνοδεύοντας εξαιρετικά άλλα λαχανικά. Όταν αγοράζετε πράσα, βεβαιωθε...
Κοινωνία
Σε εξέλιξη βρίσκεται αυτή την ώρα πορεία στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με αφορμή την αυριανή έναρξη της δίκης για την υπόθεση της δολοφονίας του ΛΟΑΤΚΙ ακτιβιστή και drag queen Ζακ Κωστόπουλου (της Zackie Oh) στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών. Στην πορεία συμμετέχουν μέλη αντιφασιστικών και αντιρατσιστικών οργανώσεων. Η πορεία ξεκίνησε από το άγαλμα Βενιζέλου και αυτή την ώρα κινείται στην οδό Εγνατία με μέτωπο ανατολικά. Η παρουσία της Αστυνομίας είναι δι...
Περιστατικά
Αρνητικό ρεκόρ θετικών κρουσμάτων κορωνοϊού ανακοίνωσε σήμερα ο ΕΟΔΥ στη χώρα μας, όπου το τελευταίο 24ωρο καταγράφηκαν 667 νέα κρούσματα. Εξ’ αυτών τα 88 συνδέονται με γνωστές συρροές και 45 εντοπίστηκαν κατόπιν ελέγχων στις πύλες εισόδου της χώρας. Στην Αττική εντοπίστηκαν 250 νέα κρούσματα και στη Θεσσαλονίκη 125 νέα θετικά κρούσματα κορωνοϊού. Ο συνολικός αριθμός των κρουσμάτων είναι 26469, εκ των οποίων το 55.6% άνδρες. 3613 (13.6%) θεωρούνται σχετιζό...
Κοινωνία
Τέσσερα γυάλινα περίπτερα, όπως τα λέμε όλοι στη Νέα Παραλία, κάνουν αυτή τη στιγμή τη διαφορά. Η βόλτα στη Νέα Παραλία, ίσως η πιο αγαπημένη συνήθεια των Θεσσαλονικέων, έχει άρωμα και γεύση. Από καφέ, κρασί, cocktails, παγωτό, σοκολάτα, hot-dogs και πολλά χαμόγελα. Όπως αυτά που βλέπουμε σε όσους δοκιμάζουν τις γεύσεις των τεσσάρων περιπτέρων, που έχουν και όνομα και νόστιμες ιδέες. Για όσους κατευθύνονται από τον Λευκό Πύργο προς το Μέγαρο Μουσικής είναι...
Διάφορα
Ως εξαιρετικά απίθανο θεωρεί το ενδεχόμενο να αναστραφεί η τάση αύξησης των κρουσμάτων κορονοϊού στη Θεσσαλονίκη και η πόλη να αποφύγει τη μεταφορά της στον υγειονομικό χάρτη από το κίτρινο στο πορτοκαλί επίπεδο, ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Θανάσης Εξαδάκτυλος. Μιλώντας στο ethnos.gr, σημειώνει ότι η ανακοίνωση για να «βαφτεί» με πορτοκαλί χρώμα η Θεσσαλονίκη είναι θέμα ωρών ή το πολύ δύο - τριών ημερών. Ο κ. Εξαδάκτυλος τονίζει ακόμα ότι...
Κοινωνία
Να προμηθευτούν ψωμί για τρεις ημέρες καλούν το καταναλωτικό κοινό οι αρτοποιοί της Θεσσαλονίκης καθώς η ημέρα της γιορτής του Αγίου Δημητρίου έχει κηρυχθεί υποχρεωτική αργία. Επίσημη αργία, επιπλέον, αποτελεί η 28η Οκτωβρίου ως επέτειος εθνικής γιορτής. Η ανακοίνωση του Σωματείου Αρτοποιών Το Σωματείο Αρτοποιών Θεσσαλονίκης ενημερώνει το καταναλωτικό κοινό ότι η 26η Οκτωβρίου, ημέρα επετείου της απελευθέρωσης της πόλεως Θεσσαλονίκης, η οποία έχει οριστεί...
Κοινωνία
Αγανακτισμένοι είναι οι κάτοικοι της Αρχαίας Αγοράς με την κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή θέμα που είχε αναδείξει το Ράδιο Θεσσαλονίκη. «Εμείς οι κάτοικοι, οι επιχειρηματίες και οι φίλοι της ιστορικής περιοχής του Κέντρου της Θεσσαλονίκης, της Πλατείας Δικαστηρίων και της Αρχαίας Αγοράς, θα συγκεντρωθούμε αύριο 21/10/2020 στις 5 μ.μ. πίσω από το Άγαλμα του Βενιζέλου για να ακουστεί η αγωνία κι η  ανησυχία μας για την παρακμή στην οποία έχει περιέλθει...
Διάφορα
Όλοι μας, είτε είμαστε foodies είτε απλώς λάτρεις του φαγητού, αγαπάμε τα ορεκτικά το ίδιο με τα κυρίως πιάτα. Ίσως και περισσότερο, καθώς αυτά τα μικρά, λαχταριστά εδέσματα μάς επιτρέπουν να δοκιμάζουμε πολλές, διαφορετικές γεύσεις. Τελευταία, συναντάμε σε όλα και περισσότερα ορεκτικά dips και σάλτσες που συνδυάζονται γευστικά μεταξύ τους. Ένα από τα τελευταία food trends που βλέπουμε παντού είναι η μαρμελάδα ντομάτας. Το όνομα μην σε ξεγελά, καθώς δεν εί...
Πολιτική
Mε την πορεία του σεισμογραφικού Oruc Reis να εξελίσσεται σε θρίλερ για γερά νεύρα, «σπάζοντας» τα 12 ναυτικά μίλια στο Καστελόριζο και κινητοποιώντας την Ελλάδα, τα τουρκικά ΜΜΕ αναφέρονται σήμερα στις τελευταίες διπλωματικές κινήσεις της χώρας μας, διατηρώντας ωστόσο σχετικά χαμηλούς τόνους, χωρίς να λείπουν και οι πηχυαίοι τίτλοι που μιλούν για «σκανδαλώδεις» κινήσεις. Τις τελευταίες ώρες τα τουρκικά δημοσιεύματα αναφέρονται στις νέες συντονισμένες διπλ...