Μπρούτζινοι λίθοι μνήμης ενάντια στη φθορά του χρόνου και της ...λήθης

Εκατόν σαράντα εννέα μπρούτζινοι λίθοι, εκατόν σαράντα εννέα ονόματα χαραγμένα πάνω σ' ένα σκληρό κράμα από χαλκό και κασσίτερο με τρόπο ανεξίτηλο για να αντέχει στη φθορά του χρόνου, αλλά και της ...λήθης. Αυτής που επί χρόνια κρατούσε «ξεχασμένα» στα αρχεία του 1ου γυμνασίου αρρένων Θεσσαλονίκης τα ονόματα εβραίων μαθητών του σχολείου που εξαναγκάστηκαν να ακολουθήσουν τη σκληρή διαδρομή προς τα στρατόπεδα - κολαστήρια της ναζιστικής μηχανής θανάτου στη διάρκεια του πολέμου. Ένα ταξίδι που για τους περισσότερους δεν είχε γυρισμό...

Εκατόν σαράντα τρεις ήταν οι εβραίοι μαθητές του συγκεκριμένου σχολείου που δεν γύρισαν ποτέ από το Άουσβιτς, έξι οι «τυχεροί» που κατάφεραν να επιζήσουν. Δεκαετίες μετά, ένας απόφοιτος του ίδιου σχολείου, ο επιχειρηματίας Απόστολος Δερεκλής, ο οποίος εδώ και πάρα πολλά χρόνια είναι εγκατεστημένος στη Γερμανία, «ξεσκονίζοντας» τα αρχεία του 1ου γυμνασίου αρρένων βρέθηκε αντιμέτωπος με το πιο σκληρό πρόσωπο του Ολοκαυτώματος. «Επαύσατο φοιτώντες» έγραφε πλάι στα ονόματα δεκάδων μαθητών του σχολείου. Το αρχικό σοκ ήρθε γρήγορα να αντικαταστήσει μια έντονη εσωτερική επιθυμία και ανάγκη να διαφυλάξει τη μνήμη των παιδιών αυτών. Κι επέλεξε να το κάνει αυτό με μια πρακτική που ήταν διαδεδομένη ήδη στη Γερμανία, τα stolpersteine, ένα είδος μικρών μπρούτζινων λίθων μνήμης, έργο του Γερμανού καλλιτέχνη Gunter Demnig, ο οποίος θέλει κατ' αυτόν τον τρόπο να βάλει το δικό του «λιθαράκι» στις προσπάθειες ώστε να παραμείνει ζωντανή η μνήμη των θυμάτων του Ολοκαύτωματος (εβραίων στη συντριπτική τους πλειοψηφία, αλλά και ρομά, ομοφυλόφιλων κ.ά.)· αυτών που σκότωσαν οι ναζί από το 1933 ως το 1945 ή οδηγήθηκαν στην αυτοκτονία, αρνούμενοι να ακολουθήσουν τον δρόμο προς τα στρατόπεδα του Γ' Ράιχ.

Οι πρώτοι λίθοι μνήμης στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας του κ. Δερεκλή, που βρήκε συμπαραστάτες 2-3 συμμαθητές του, μεταξύ αυτών ο πρώην ευρωβουλευτής και νυν επικεφαλής της παράταξης «Οικολογία - Αλληλεγγύη» Μιχάλης Τρεμόπουλος, τοποθετήθηκαν το 2015 μπροστά από το 1ο Γυμνάσιο Αρρένων, στην οδό Βασιλίσσης Όλγας, και πριν από μερικές ημέρες έγινε και η τοποθέτηση των υπόλοιπων ώστε να μην λείπει ούτε ένα όνομα από τους 149 μαθητές που βίωσαν την απόλυτη φρίκη στον πόλεμο.

«Η πρωτοβουλία αυτή ξεκίνησε το 2011. Σήμερα υπάρχουν τοποθετημένοι 149 λίθοι μνήμης μπροστά στο 1ο γυμνάσιο αρρένων για 143 θύματα δολοφονηθέντα στο Άουσβιτς. Έξι επέζησαν, εκ των οποίων οι τέσσερις μετανάστευσαν στην Αμερική και οι δύο επέστρεψαν. Επιπλέον έχουμε μία λωρίδα μπροστά στο σπίτι που ήταν το αρχηγείο του γερμανικού υπουργείου για την εκδίωξη των εβραίων, όπου στεγαζόταν ο Αλόις Μπρούνερ», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Δερεκλής, εξηγώντας πως στόχος της όλης προσπάθειας είναι «να "ξυπνήσουμε" τη μνήμη της πόλης, που έχοντας ένα βάθος ιστορικό 2300 χρόνια περίπου, έχει ξεχάσει πάρα πολλά πράγματα και όχι μόνο το Ολοκαύτωμα».

«Ένας άνθρωπος ξεχνιέται, όταν ξεχνιέται το όνομά του», συνηθίζει να λέει και ο Gunter Demnig, ο καλλιτέχνης που έχει φιλοτεχνήσει τα stolpersteine και θα βρεθεί απόψε στη Θεσσαλονίκη για τα αποκαλυπτήρια στο σχολείο, παραπέμποντας σε σχετικό εδάφιο του Ταλμούδ. Αν και ο χώρος που καταλαμβάνει ένα stolperstein δεν είναι παρά μόνο λίγα εκατοστά, τα χιλιάδες που βρίσκονται διάσπαρτα σε όλη τη Γηραιά ήπειρο λέγεται πως συγκροτούν (από κοινού) το μεγαλύτερο -και, μάλιστα, εν εξελίξει- μνημείο του Ολοκαυτώματος σε όλο τον πλανήτη. Μπορεί δε, η μετάφραση του ονόματός τους από τα γερμανικά να παραπέμπει σε εμπόδιο, αλλά πρόκειται για μία μάλλον μεταφορική εκδοχή, αφού τα stolpersteine τοποθετούνται με ασφάλεια, βαθιά μέσα στο έδαφος. Εντοπίζοντας ένα τέτοιο μπρούτζινο ένθεμα «σκοντάφτεις» πάνω στην ιστορία, με το μυαλό και την καρδιά σου. Σταματάς, διαβάζεις την επιγραφή και για μια στιγμή, ένας από τα εκατομμύρια των ανθρώπων που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα ζωντανεύει μέσα από σένα...

   Μια λωρίδα μνήμης και για το πογκρόμ του Κάμπελ 

Κι επειδή ο Απόστολος Δερεκλής, ο οποίος εδώ και δεκαετίες είναι πλέον εγκατεστημένος στη Γερμανία, θεωρεί πως η συλλογική μνήμη είναι ύψιστο καθήκον φρόντισε ώστε να τοποθετηθεί και μία ανάλογη μπρούτζινη λωρίδα στην περιοχή του Βότση, στην Καλαμαριά, εκεί όπου υπήρχε άλλοτε ο συνοικισμός του Κάμπελ, ώστε να μην «σβηστεί» ποτέ από τη μνήμη και το πογκρόμ, το οποίο υπέστησαν εβραίοι Θεσσαλονίκης το 1931 -«δύο χρόνια προτού καλά καλά ανέβει ο Χίτλερ στην εξουσία», όπως με έμφαση τονίζει ο επιχειρηματίας- από ακραία ελληνικά εθνικιστικά στοιχεία. Η πυρπόληση του εβραϊκού συνοικισμού Κάμπελ έγινε το βράδυ της 29ης Ιουνίου 1931 και ήταν η κορύφωση μιας σειράς εχθρικών ενεργειών και επιθέσεων κατά εβραϊκών στόχων. «Πολλά (από το ιστορικό παρελθόν της πόλης) έχουν μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας και πρέπει να τα θυμηθεί, να τα κρατήσει για να μην τα επαναλάβει», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Δερεκλής.

Η χρηματοδότηση της τοποθέτησης των Stolpersteine στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας αυτής έγινε σε μεγάλο μέρος από το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών, όπως εξηγεί ο κ. Δερεκλής, ο οποίος και ο ίδιος χρηματοδότησε ένα μέρος των λίθων και της τοποθέτησης, ενώ η λωρίδα στην Καλαμαριά χρηματοδοτήθηκε από την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης.

Τα αποκαλυπτήρια στο 1ο γυμνάσιο αρρένων θα γίνουν απόψε, από τον Γερμανό πρόξενο Walter Stechel, τον πρόεδρο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ, τον Γερμανό καλλιτέχνη Gunter Demnig και τον κ. Δερεκλή.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Κοινωνία
Χωρίς ρεύμα θα μείνουν αύριο το πρωί κάτοικοι της Πολίχνης, καθώς πολύωρη διακοπή έχει ανακοινωθεί από τη ΔΕΔΔΗΕ. Η διακοπή ρεύματος θα ξεκινήσει στις 07:30 και θα διαρκέσει μέχρι τις 13:00 και θα αφορά: την περιοχή της Πολίχνης, την πλατεία Μετεώρων και πάνω από αυτή, τις οδούς Βουλγαροκτόνου, Σκύδρας, Φιλίππου, Παπάφη, Σαλαμίνος και εκατέρωθεν αυτών κλπ. Σύμφωνα με τη ΔΕΔΔΗΕ ενώ καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για τη συντομότερη επανηλεκτροδότηση, εντούτοις...
Πολιτισμός
Πάνω από το επίπεδο των 250.000 άτομων διατήρησε για τρίτη συνεχή χρονιά η ΔΕΘ τον πήχη της επισκεψιμότητας, εδραιώνοντας τη δυναμική της και κερδίζοντας ακόμα περισσότερο τις καρδιές του κόσμου. Ειδικότερα, τις πύλες της 84ης ΔΕΘ πέρασαν 263.737 επισκέπτες, που συμμετείχαν με ενθουσιασμό στη μεγάλη γιορτή της Θεσσαλονίκης, η οποία χρόνο με τον χρόνο γίνεται πιο δημοφιλής και μάλιστα σε όλες τις ηλικίες. Οικογένειες με παιδιά, νεολαία, αλλά και μεγαλύτεροι...
Κοινωνία
Αρκετοί κι αυτοί που επιλέγουν τα σύμφωνα συμβίωσης Για τα καλά έχει μπει πλέον στη ζωή μας ο πολιτικός γάμος, ιδιαίτερα τα χρόνια της οικονομικής κρίσης. Το τελευταίο διάστημα, όμως, ο πολιτικός γάμος δεν είναι επιλογή μόνο για οικονομικά ασθενέστερους αλλά και για πλουσίους, καθώς μετατρέπεται ακόμη και σε τουριστικό προϊόν. Οι πολιτικοί γάμοι ξεπέρασαν τους θρησκευτικούς μόλις το 2012, όταν μεταξύ των 49.705 γάμων που πραγματοποιήθηκαν τα συγκεκριμένο έ...
Πολιτισμός
Το 1925 η Ελλάδα βίωνε πολιτική και οικονομική αστάθεια και η Θεσσαλονίκη προσπαθούσε να ξαναβρεί τον εαυτό της μετά την μεγάλη πυρκαγιά του 1917 και την έλευση χιλιάδων προσφύγων που αναζητούσαν μια καλύτερη τύχη. Τότε ο επιστήμονας και πολιτικός Νικόλαος Γερμανός είδε πέρα από όλα αυτά και δημιούργησε τη ΔΕΘ, ένα νέο θεσμό, ο οποίος έμελλε να ταυτιστεί με τη Θεσσαλονίκη. Παρακάτω παρουσιάζουμε ορισμένες διοργανώσεις που λόγω ιστορικών συνθηκών και συγκυρ...
Κοινωνία
Στον εισαγγελέα με μηνυτήρια αναφορά κατά παντός υπευθύνου ως ύστατη προσπάθεια για τον τερματισμό του φαινομένου των καύσεων στα Τσαΐρια της Περαίας, στον οικισμό Ρομά, ενάντια στην περιβαλλοντική ρύπανση, ετοιμάζεται να καταφύγει την επόμενη εβδομάδα η “Κίνηση Πολιτών Δήμων Θερμαϊκού και Θέρμης“. Η Κίνηση αυτή αποτελεί πρωτοβουλία κατοίκων της περιοχής για την αντιμετώπιση του προβλήματος που δυσχεραίνει την καθημερινότητά τους τα τελευταία 15 χρόνια. Όπ...
Διάφορα
Με ανακοίνωσή του που τιτλοφορεί «Αιδώς Αργείοι!», ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) «απαντά» στη «νέα ευθεία επίθεση που εξαπέλυσαν δημόσια πρόσωπα εναντίον των αρχαιολόγων» με αφορμή τις αρχαιότητες στον σταθμό «Βενιζέλου» στο Μετρό Θεσσαλονίκης, καθώς και σε όσους προσπαθούν «να αμαυρώσουν τον ρόλο της αρχαιότερης υπηρεσίας του ελληνικού κράτους». «Λυπηρή αλλά, δυστυχώς, εντελώς προβλέψιμη είναι η νέα ευθεία επίθεση που εξαπέλυσαν δημόσια πρόσωπα ενα...
Εκπαίδευση
Περισσότερα από 100 νήπια στον οικισμό ρομά «Αγία Σοφία», στο δήμο Δέλτα Θεσσαλονίκης, δεν άρχισαν φέτος το σχολείο, καθώς το λυόμενο όπου στεγαζόταν η σχολική μονάδα καταστράφηκε κατά τη διάρκεια των πασχαλινών διακοπών και έκτοτε δεν αποκαταστάθηκε. «Είχα ενημερώσει, με σχετικά έγγραφα, όλους τους αρμόδιους για την καταστροφή του σχολείου, ζητώντας να ενεργήσουν με κατεπείγουσες διαδικασίες, είτε για να διαφυλαχθεί το κτίριο και το περιεχόμενο του (έπιπλ...
Διάφορα
Αλλάζουν οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, στην περιοχή της Βενιζέλου, καθώς την ερχόμενη Πέμπτη θα τεθούν σε εφαρμογή νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις που διαφοροποιούν το τοπίο της κίνησης των οχημάτων. Ειδικότερα, όπως αναφέρει η ΕΛΑΣ: «Από τη Διεύθυνση Τροχαίας Θεσσαλονίκης ανακοινώνεται ότι, την Πέμπτη (19-09-2019) θα εκτελεστούν εργασίες της Η΄ κατασκευαστικής φάσης στην περιοχή του σταθμού ¨Βενιζέλου¨ του Δήμου Θεσσαλονίκης, από τη...
Σπορ
Ο Δημήτρης “DK” Κυρσανίδης κατέκτησε την τρίτη θέση στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα World Urban Games στην κατηγορία Parkour Freestyle που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή στην Βουδαπέστη. Ολοκλήρωσε το run του με 24 βαθμούς, παρά τον πρόσφατό του τραυματισμό με μόλις 1 βαθμό διαφορά από τον νικητή του αγώνα. Το βάθρο συμπλήρωσαν οι Evguenii Aroian και Krystian Kowalewski στην 1η και 2η θέση αντίστοιχα. Ο Έλληνας πρωταθλητής δήλωσε: «Είμαι χαρούμενος για αυτή τη θέσ...