Η χωροταξία και πολεοδομία των πόλεων της αρχαιότητας ως στοιχείο μελέτης της ιστορίας

Από τη μυθολογική ίδρυσή της στην εποχή του Χαλκού από τον Ηρακλή, προς τιμή και στη μνήμη του φίλου και εραστή του Άβδηρου (αυτού που που προσπάθησε να δαμάσει τα άγρια άλογα του Διομήδη κι αυτά τον θανάτωσαν σύμφωνα με τον 8ο άθλο του Ηρακλή)…

…από την ιστορικά καταγεγραμμένη ίδρυση, το 656 π.Χ, της πρώτης αποικίας των Κλαζομένιων (Ιώνων) στο απάνεμο φυσικό λιμάνι των εκβολών του χρυσοφόρου Νέστου,

…από την οχύρωση της, τις επιχωματώσεις των κατασκευών, την καταστροφή της 80 χρόνια μετά,τον δεύτερο αποικισμό και την επανίδρυση της στα 545 π.Χ από Τήιους (από την μικρασιατική Τέω- πόλη κοντά στη σημερινή Σμύρνη) αποίκους,

…από τη νέα καταστροφή της παραλιακής πόλης, τη μεταφορά των κατοίκων στην ενδοχώρα, την επιδρομή (εναντίον των αποίκων) από τα βορειότερα Θρακικά φύλα (τους Τριβαλλούς),

…μέχρι την κατάκτησή της από τον Φίλιππο Β στα μέσα του 4ου π.χ αιώνα , τον επανασχεδιασμό της με το Ιπποδάμειο σύστημα και την εκ νέου ανέγερση της, πέρασαν 28 αιώνες .

Ιστορικές τύχες, η πολιτική υπόσταση της πόλης αλλά κυρίως οι γεωμορφολογικοί παράγοντες (ο πολυδαίδαλος ποταμός Νέστος, τα νερά, οι πλημμύρες , οι προσχώσεις , τα έλη, οι ασθένειες που προκαλούσαν, οι φοβίες και η από πολλαπλούς παράγοντες καθοριζόμενη υγεία και νοητική κατάσταση των πολιτών- «Αβδηρητισμός»; ) καθόρισαν επί 28 αιώνες τη «ζωή» της πόλης των Αβδήρων …

«Χωροταξία και πολεοδομία. Δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική» είναι η θεματική ενότητα στο πλαίσιο της οποίας εντάσσεται το σύνολο των ανακοινώσεων-συνθετικών μελετών της 32ης συνάντησης για το Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και στη Θράκη (ΑΕΜΘ) που ξεκινά σήμερα στο κτήριο της Φιλοσοφικής σχολής του ΑΠΘ.

«Η πολεοδομική ιστορία των Αβδήρων»- ανακοίνωση σειράς μελετών και συμπερασμάτων που αντλούνται με βάση τις ανασκαφικές έρευνες 70 και πλέον ετών στην περιοχή είναι το θέμα που επελέγη από τους διοργανωτές του συνεδρίου ως «κορυφαίο» των ανακοινώσεων και κοσμεί την αφίσα του θεματικά διαφοροποιημένου από φέτος συνεδρίου των αρχαιολόγων.

«Η πολεοδομική εξέλιξη των Αβδήρων στον χώρο και στον χρόνο σχετίζεται με τις ιστορικές τύχες και την πολιτική υπόσταση της πόλης, αλλά και με γεωμορφολογικούς παράγοντες που μετέβαλλαν κατά περιόδους τις διαθέσιμες ή κατάλληλες για ανάπτυξη του αστικού ιστού περιοχές. Από την ίδρυση της αποικίας στα μέσα του 7ου αι. π.Χ., μέχρι τον μετασχηματισμό της πόλης στο βυζαντινό πολίχνιον με το όνομα Πολύστυλον, ο δομημένος ιστός μεταβλήθηκε, επεκτάθηκε, συρρικνώθηκε, μετατοπίστηκε, άλλαξε χρήση. Οι συνεχείς μεταφορές της πόλης στην ενδοχώρα λόγω των προβλημάτων που δημιουργούσαν και στο λιμάνι οι επιχωματώσεις του ποταμού είναι και η αιτία για την δημιουργία -ανά τους αιώνες λειτουργίας της πόλης- πέντε τουλάχιστον λιμενικών κατασκευών (οι τρεις σύμφωνα με τους ερευνητές -αρχαιολόγους είναι επιχωματωμένες (Σήμερα λειτουργούν ως καλλιεργήσιμοι αγροί) και οι δυο βρίσκονται στη θάλασσα (η μία μάλιστα είναι και σήμερα ορατή). Στην ανακοίνωση αυτή θα επιχειρήσουμε να συνθέσουμε τα διαθέσιμα στοιχεία, αλλά και να καταθέσουμε τον γενικότερο προβληματισμό μας» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η αρχαιολόγος Κωνσταντίνα Καλλιντζή, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης και εισηγήτρια του θέματος στη σημερινή πρωινή -πρώτη συνεδρία της 32ης Επιστημονικής Συνάντησης .

Πόλη αναπτυγμένη στα σύνορα του ελληνικού κόσμου και των βαρβαρικών θρακικών φύλων και στην αφετηρία μιας φυσικής οδού που οδηγούσε από τη θάλασσα στην ενδοχώρα μιας ορεινής περιοχής μέχρι το Δούναβη , τα ‘Αβδηρα -πατρίδα του Δημοκρίτου αλλά και πολλών από τους μεγαλύτερους σοφιστές της αρχαιότητας (Πρωταγόρας,Λεύκιππος, ο Ανάξαρχος κ.α)- ανέπτυξαν ιδιαίτερα υψηλό υλικό και πνευματικό πολιτισμό, παρόλο που κατά την αρχαιότητα υπήρξαν περιβόητα για τη μωρία και την υποχονδρία των κατοίκων τους (το λεγόμενο αβδηριτισμό) – που αποδόθηκαν κατά καιρούς στις κακές συνθήκες υγιεινής αλλά κυρίως στις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, που οδήγησαν στην αυξηση της νοσηρότητας.

«Όσον αφορά τον Αβδηριτισμό, είναι μεγάλο κεφάλαιο που δεν εξαντλείται! Άποψή μου είναι ότι τα έλη ευθύνονταν για την κακή κατάσταση της υγείας του πληθυσμού» λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η εισηγήτρια του θέματος Κ.Καλλιντζή, συμπληρώνοντας πως «η επαφή της πόλης με τη θάλασσα υπήρξε αντιφατική και καθοριστική σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της. Η θάλασσα ήταν η αιτία της παρακμής των Αβδήρων όταν οι πλημμύρες του Νέστου ελοποίησαν την περιοχή της νότιας πόλης μεταβάλλοντας τις συνθήκες διαβίωσης, ενώ παράλληλα η Ρώμη άρχισε να ευνοεί τις χερσαίες συγκοινωνίες. Η θάλασσα ήταν όμως και η αιτία της επιβίωσης των Αβδήρων, καθώς στα μεταχριστιανικά χρόνια η παρουσία του λιμανιού συνετέλεσε στο να διατηρηθεί επί μια χιλιετία ο μικρός οικισμός που διαδέχθηκε την πόλη .Τα λιμάνια -κατασκευασμένα με ολοένα και πιο εξειδικευμένη τεχνογνωσία- συγκαταλέγονται στα αρτιότερα τεχνικά έργα της αρχαιότητας» .

Η 32η επιστημονική συνάντηση για το αρχαιολογικό έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη

Σειρά εισηγήσεων που αφορούν στους πολεοδομικούς ιστούς οικισμών στην περιοχή της Μακεδονίας και της Θράκης με γεωφυσικές μεθόδους , μελέτες για την οργάνωση των χώρων σε νεολιθικούς οικισμούς, μεταβολές στην οικιστική οργάνωση των πόλεων ανά χιλιετία, ανίχνευση εθνικών πολιτικών μέσα από τη μελέτη των τειχών χωροθέτησης, ανασυνθέσεις τοπιογραφιών αρχαιολογικών χώρων μέσα από ιστορικές αεροφωτογραφίες κ.α , περιλαμβάνει η διήμερη (φέτος) 32η αρχαιολογική συνάντηση που περιλαμβάνει συνολικά 37 ανακοινώσεις (η αντίστοιχη τετραήμερη συνάντηση του 2017 περιλάμβανε 89 ανακοινώσεις, η περσινή 63, κ.ο.κ. ενω οι προ δεκαετίες ανακοινώσεις στα αντίστοιχα συνέδρια ξεπερνούσαν τις 100 και αφορούσαν σε νέα αρχαιολογικά ευρήματα της χρυσοφόρου Μακεδονικής γης).

Η μείωση των κονδυλίων για αρχαιολογικές εργασίες οδήγησε σταδιακά τους αρχαιολόγους στη συντήρηση και μελέτη των ήδη υπαρχόντων αρχαιολογικών δεδομένων και ευρημάτων, ενώ με απόφαση των διοργανωτών του συνεδρίου το περιεχόμενο των ετήσιων συναντήσεων επαναδιαμορφώθηκε.

Κάθε δεύτερη χρονιά (δηλαδή το φέτος- 2019, το 2021 κ.ο.κ.) θα υπάρχει ένα γενικό θέμα, προκειμένου να ανακοινώνονται συνθετικές μελέτες, οι οποίες μπορούν να αντλούν το περιεχόμενό τους τόσο από το απόθεμα παλιότερων ερευνών όσο και από νέα δεδομένα. Στη φετινή διοργάνωση το θέμα είναι: «Χωροταξία και πολεοδομία. Δημόσια και ιδιωτική αρχιτεκτονική» ενώ στη συνάντηση του 2020 θα παρουσιαστούν και πάλι τα αρχαιολογικά δεδομένα της περιοχής .

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Πηγή φωτογραφίας: ΑΠΘ (επιτροπή διοργάνωσης του συνεδρίου) και Εφορεία Αρχαιοτήτων Ξάνθης.

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Διάφορα
Λόγω έκτακτων εργασιών αποκατάστασης ασφαλτοτάπητα σε τμήμα της Λεωφόρου Ανδρέα Παπανδρέου του Δήμου Νεάπολης-Συκεών, θα γίνουν οι ακόλουθες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις: Θα διακοπεί η κυκλοφορία όλων των οχημάτων στο τμήμα της Λεωφόρου Ανδρέα Παπανδρέου, από το ύψος της συμβολής της με την οδό Βενιζέλου έως το ύψος της συμβολής της με την οδό Παν.Τσαλδάρη. Η κυκλοφορία των οχημάτων θα διεξάγεται μέσω των οδών Βενιζέλου, Π.Τσαλδάρη και τους γύρω δρόμους της περ...
Οικονομία
Ήταν γύρω στο τέλος της δεκαετίας του ’90, όταν η τότε πρεσβευτική αρχή της Ελλάδας στην Ινδία παρότρυνε μεγάλους ελληνικούς ομίλους στον κλάδο των γαλακτοκομικών να εξετάσουν το ενδεχόμενο δραστηριοποίησής τους στην ινδική αγορά*. Η ανάπτυξη της ινδικής οικονομίας κάλπαζε -με ρυθμούς άνω του 8%- και οι καταναλωτές σε αυτή την αχανή χώρα των πολλών χρωμάτων και αντιθέσεων λάτρευαν τα γαλακτοκομικά -όσο τα λατρεύουν και σήμερα, αφού αποτελούν βασικό συστατι...
Διάφορα
1. Στις 21:00 στο TV ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ - Dying Of The Light Ταινία Δράσης / Θρίλερ 2014. Όταν μια θανατηφόρα ασθένεια απειλεί να σταματήσει τη σταδιοδρομία του Evan Lake στην C.I.A., αποφασίζει αδίστακτος πια, να κυνηγήσει τον τρομοκράτη που τον βασάνισε κατά τη διάρκεια μιας αποστολής χρόνια πριν. Παίζουν: Nicolas Cage, Anton Yelchin, Alexander Karim. Σκηνοθεσία: Paul Schrader. 2. Στις 21:50 στο ΣΚΑΪ - Οι Άνδρες Με Τα Μαύρα 3 (Men In Black 3) Ξένη ταινία του 2012...
Πολιτισμός
Σε θερινό σινεμά αναμένεται να μετατραπεί στις αρχές Σεπτεμβρίου η πλατεία Αριστοτέλους, καθώς προβληθεί σε αυτή, η γνωστή ταινία “Cinema Paradiso”. Η προβολή θα γίνει στις 4 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της «Σεζόν των κλασικών ταινιών», με ελεύθερη είσοδο. Ειδικότερα, έως τα τέλη Σεπτεμβρίου κλασικές ταινίες απ’ όλη την ΕΕ προβάλλονται δωρεάν σε ένα ευρύ φάσμα χώρων σε 13 χώρες της ΕΕ — από μικρές πόλεις έως πρωτεύουσες — για την ανάδειξη της πλούσιας και ποικ...
Διάφορα
Εβδομήντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται φέτος από το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη (2 Σεπτεμβρίου 1944) και ο δήμος Πυλαίας - Χορτιάτη στη Θεσσαλονίκη διοργανώνει εκδηλώσεις στη μνήμη των 149 θυμάτων. Οι εκδηλώσεις θα ξεκινήσουν το Σάββατο 31 Αυγούστου, με τα εγκαίνια της έκθεσης εικαστικών και φωτογραφίας «Αντίδοτο Λήθης», την «16η Ποδηλατοδρομία Ειρήνης» και με θεατρική παράσταση στο Πέτρινο Γυμνάσιο Χορτιάτη, ενώ την 1η Σεπτεμβρίου, στον ίδιο χώρο, θα πραγματοπ...
Διάφορα
Αστυνομική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε χθες (21-08-2019) σε διάφορα σημεία του κέντρου της πόλης και συγκεκριμένα στις ευρύτερες περιοχές του Σιδηροδρομικού Σταθμού Θεσσαλονίκης, Πλατείας Αριστοτέλους, Πλατείας Αρχαίας Αγοράς, Ροτόντας – Καμάρας και Πλατείας Ναυαρίνου, υπό την εποπτεία της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης με στόχο την πρόληψη και καταστολή της εγκληματικότητας, και την ενίσχυση του αισθήματος ασφαλείας στους πολίτες. Η συγκεκριμ...
Πολιτισμός
Η διαχρονική τέχνη του τσαγκάρη αναβιώνει στην Όσσα Λαγκαδά με τη σκηνογραφική αναβίωση ενός παλαιού εργαστηρίου τσαγκαρικής, όπου εκτίθενται παραδοσιακά εργαλεία του επαγγέλματος που για πολλούς αιώνες αναπτύχθηκε στον οικισμό. «Πρόκειται για μια πρωτοβουλία του Συλλόγου Οσσαίων "Η Αγία Κυράννα", με στόχο την ανάδειξη των ντόπιων υποδηματοποιών» αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ το μέλος του Συλλόγου, Άγγελος Μήτσας, συντηρητής αρχαιοτήτων. Το "Παλαιό Τσαγκαράδικο" τη...
Κοινωνία
Ο διοικητής του νοσοκομείου ζήτησε από τους εργαζόμενους να υπογράψουν υπεύθυνες δηλώσεις ότι δε θα κινηθούν εναντίον του, σε περίπτωση που δεν πληρωθούν. Με διακοπή της σύμβασης απείλησε ο διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ημαθίας, Δημήτρης Μαυρογιώργος, τους δέκα επικουρικούς εργαζόμενους στη συγκεκριμένη μονάδα υγείας, σε περίπτωση που δεν υπογράψουν υπεύθυνη δήλωση, στην οποία να αναφέρουν ότι δε θα εγείρουν καμία απαίτηση εναντίον του, αν δεν τους κατ...
Κοινωνία
Μπισκότα Παπαδοπούλου: Διαβάστε τα κριτήρια για τις θέσεις που έχουν ανοίξει. Μπισκότα Παπαδοπούλου: Η εταιρεία Παπαδοπούλου βρίσκεται σε διαδικασία επιλογής προσωπικού. Θα προσληφθούν υπάλληλοι σε Θεσσαλονίκη. Συγκεκριμένα: Υπεύθυνος Λειτουργίας Συσκευαστικών Μηχανών Προσόντα: Απόφοιτος Τ.Ε.Ι. Μηχανολογίας/Ηλεκτρολογίας ή Αυτοματισμού, δυνατότητα εργασίας σε βάρδια, καλή γνώση Αγγλικών, γνώση MS Office, εμπειρία 3 ετών στη συσκευασία, εμπειρία σε συστήματ...
Σχετικά νέα
Κλείνουν δρόμοι αύριο στη Θεσσαλονίκη - Αναλυτικά οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις
Αν μείνετε σπίτι , αυτές είναι οι ταινίες που μπορείτε να δείτε σήμερα στη τηλεόραση
Εκδηλώσεις μνήμης για τα 75 χρόνια από το Ολοκαύτωμα του Χορτιάτη
Θεσσαλονίκη: «Σκούπα» σε 5 δρόμους στο κέντρο – 71 συλλήψεις
Καιρός στη Θεσσαλονίκη: «Χτυπάει» 36άρι σήμερα η ζέστη!
Δήμας: Η ΔΕΘ πρέπει να είναι ένα εμπορικό κι όχι ένα πολιτικό γεγονός
Οι διακοπές της οκογένειας Σαββίδη και τα... γκελάκια του Ιβάν με τη μπάλα (vid)
Ο Νίκος που άφησε την τράπεζα κι έγινε αγρότης ετοιμάζει κάτι στη Θεσσαλονίκη
Χωρίς νερό το κέντρο και άλλες 3 περιοχές στη Θεσσαλονίκη
Καιρός στη Θεσσαλονίκη: Τελευταία «δροσιά» - Τι αναμένεται αύριο