To Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ για την ανάπλαση στη ΔΕΘ: Aμήχανο και ανεπεξέργαστο τοπικό σχέδιο

Για καταστροφικές επιλογές κάνει λόγο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ σχετικά με το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο (ΕΧΣ) για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ), το οποίο αναρτήθηκε την περασμένη εβδομάδα για διαβούλευση.

«Ενώ η ανάπλαση της ΔΕΘ αποτελεί ένα αστικό σχέδιο μείζονος σημασίας για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης (ΠΣΘ), το προτεινόμενο ΕΧΣ είναι στην πράξη ένα αμήχανο και ανεπεξέργαστο τοπικό σχέδιο. Προβλέπει την αδιάρθρωτη ανοικοδόμηση της περιοχής με πυκνή σχετικά δόμηση, ουσιαστικά μεγαλύτερη από την ήδη αυξημένη σημερινή», αναφέρει σε δήλωσή του, το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ για την ανάπλαση στη ΔΕΘ.

Αναλυτικά η δήλωση:

«Ο χώρος της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, στο κέντρο της πόλης, αποτέλεσε στο παρελθόν ένα εργαστήριο πρωτοποριακών υλοποιήσεων της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας. Η σημερινή ατημέλητη εικόνα είναι προϊόν μιας ανεξέλεγκτης προσθετικής διαδικασίας, όπου η αρχική αστική σύνθεση είναι πλέον δυσδιάκριτη. Από τον αρχικό σχεδιασμό πάρκου ανοιχτών χώρων με διάσπαρτες χρήσεις, σύμφωνα με το σχέδιο του Εμπράρ (1918 - 1921), έχει απομείνει η, αποσπασματική πλέον, χάραξη του κεντρικού άξονα με τα περίπτερα εκατέρωθεν. Η Έκθεση, που δημιουργήθηκε το 1925 στο πλαίσιο της γενικότερης ανασυγκρότησης της Θεσσαλονίκης, εγκαταστάθηκε στη σημερινή της θέση το 1937 μετά από αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και υλοποιήθηκε με τη συμβολή του πολεοδόμου Κ. Δοξιάδη. Διαδοχικές επεκτάσεις, τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, έδωσαν στον χώρο την εικόνα μιας μοντέρνας αστικής νησίδας με μοναδικό χαρακτήρα.

Στις κρίσιμες μεταπολεμικές δεκαετίες του ’50 και ’60, αξιόλογα περίπτερα, σχεδιασμένα από πρωτοπόρους αρχιτέκτονες του μοντέρνου κινήματος, ανοικοδομήθηκαν στον χώρο, αναβαθμίζοντας την καινοτόμο φυσιογνωμία του. Πολλά από αυτά κατεδαφίστηκαν, παρά το γεγονός ότι αποτελούσαν πρωτοποριακά δείγματα του ανανεωτικού ψυχροπολεμικού μοντερνισμού. Τη μοντέρνα αρχιτεκτονική προωθούσαν οι εκσυγχρονιστές αστοί της εποχής με την ενθάρρυνση των κυβερνήσεων του Κ. Καραμανλή. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα περίπτερα «Παπαστράτος Α.Β.Ε.Σ.» (αρχιτέκτων Ν. Καλογεράς, 1952), «Έρανος Βασιλίσσης» (Α. Κωνσταντινίδης, 1952), «ΕΟΤ» (Α. Κωνσταντινίδης, 1959), «Ιονικής και Λαϊκής Τράπεζας» και «Εμπορικής Τράπεζας» (Κ. Καψαμπέλης, Ι. Βικέλας, 1959), «Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος» (Ν. Βαλσαμάκης, Σ. Βασιλείου, 1960), «Βιομηχανία Αδελφών Δημητριάδη» (Δ. Φατούρος, 1961).

Τα αδιάφορα βιομηχανικά εκθεσιακά περίπτερα κυριάρχησαν μετά τη δεκαετία του ’70. Ωστόσο, επιβίωσαν ανάμεσά τους, συχνά παραμορφωμένα, έργα επώνυμων δημιουργών, που διαθέτουν ιδιαίτερη λειτουργική και συμβολική αξία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν, με χρονολογική σειρά, το περίπτερο 2 (αρχιτέκτων Δ. Τριποδάκης, 1954), το περίπτερο 6 (Δ. Τριποδάκης, 1953, ανασχεδιασμός Π. Μακρίδης, 2003), το περίπτερο 1 (Ν. Εφέσιος, Α. Συμεών, 1956), το περίπτερο της ΔΕΗ / Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης / MOMus (Ι. Ρίζος, 1959, Π. Τζώνος, Γ. Χόιπελ, Ξ. Χόιπελ, 1997, Π. Τζώνος, Ξ. Χόιπελ, Κ. Αντωνίου, Ε. Κάστρο, Μ. Ρόκκος, 2002), το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο / Palais des Sports (Π. Τζανέτος, 1960), το περίπτερο 8 - Συνεδριακό Κέντρο ΔΕΘ (Ν. Μουτσόπουλος, Χ. Τσιλαλής, Γ. Κονταξάκης, Χ. Κουλουκούρης, 1968), το περίπτερο 7 (Γ. Κονταξάκης, Μ. Φωτιάδης, 1969), ο Πύργος του ΟΤΕ (Α. Αναστασιάδης, 1969), το περίπτερο 11 (Χ. Χριστοφορίδης, 1971), οι Νέες Πύλες της ΔΕΘ (Κ. Τσιγαρίδα, Α. Σκουβάκλης, Ν. Καλογήρου, 1996).

Όλα αυτά τα αξιόλογα έργα αρχιτεκτονικής, με την εξαίρεση του Πύργου του ΟΤΕ, του Palais des Sports και του MOMus, προβλέπεται να κατεδαφιστούν άμεσα με την εφαρμογή του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) για τη ΔΕΘ. Πέρα από τη δεδομένη αρχιτεκτονική τους αξία, τα κτίρια αυτά διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση και μπορούν να αξιοποιηθούν. Η ενδεχόμενη κατεδάφιση ενός λειτουργικού υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος κρίνεται περιβαλλοντικά ασύμφορη και είναι παράλογα σπατάλη σε μια εποχή οικονομικής κρίσης.

Οι προτάσεις ολικής ανακατασκευής της ΔΕΘ προκύπτουν ως συνέπεια σωρευτικών λανθασμένων επιλογών, οι οποίες έχουν ευτελίσει την εικόνα της. Η προσωρινή διατήρηση της ΔΕΘ στο κέντρο της πόλης είναι ίσως ένα αναγκαίο κακό με δεδομένη τη συγκυριακή αδυναμία μετεγκατάστασης, αλλά δεν παύει να έχει σοβαρές μακροχρόνιες συνέπειες στην περιβαλλοντική, λειτουργική και οικονομική υπόσταση του ιστού της πόλης. Το μέλλον του θεσμού έχει πραγματικές προοπτικές, εφόσον το εκθεσιακό κέντρο χωροθετηθεί σε καταλληλότερο γήπεδο με προοπτικές επεκτάσεων, προσπελάσεων και υποδομών. Η εγκατάσταση της ΔΕΘ στην περιφέρεια μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την ανάπτυξη της ευρύτερης Θεσσαλονίκης.

Η θεσμοθέτηση του ΕΧΣ της ΔΕΘ, που αποτελεί ένα ευέλικτο, αλλά και επικίνδυνα ανεξέλεγκτο πολεοδομικό εργαλείο, φανερώνει καταρχάς τις αδυναμίες του πλαισίου σχεδιασμού. Τα ΕΧΣ παρακάμπτουν τις αναγκαίες τοπικές ζυμώσεις και συμμετοχικές διαδικασίες, καθώς απουσιάζει ένα θεσμικά σαφές πλαίσιο διαβούλευσης και ποιοτικών προδιαγραφών αστικού σχεδιασμού.

Το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, με ψήφισμά του, έχει εκφράσει ήδη την ανησυχία του, τόσο για τη σχεδιαστική επάρκεια των ΕΧΣ που έχουν μέχρι σήμερα κατατεθεί για τον χώρο της Θεσσαλονίκης, όσο και για τη διαδικασία εκπόνησής τους. Είναι κρίσιμο να επισημανθεί ο ρόλος στρατηγικής καινοτομίας που διαδραμάτιζε ο χώρος της ΔΕΘ διαχρονικά στη ζωή της πόλης, ως εργαστήριο καινοτόμων χωρικών πειραματισμών, οι οποίες ερχόταν σε αντίθεση, ενίοτε δημιουργική, με τις επικρατούσες, συχνά συντηρητικές, απόψεις για τον αρχιτεκτονικό και αστικό χώρο και την πολεοδομική οργάνωσή του. Ήταν, ωστόσο, η επιμονή των αρχιτεκτόνων και η ελευθερία από πολλούς συνήθεις περιορισμούς στον χώρο της ΔΕΘ, που επέτρεψε την εφαρμογή και την ανάδειξη σύγχρονων κτιριακών και αστικών καινοτομιών, όπως αυτές που σήμερα κινδυνεύουν με οριστική καταστροφή. Το πνεύμα καινοτομίας και στρατηγικής πρωτοπορίας πρέπει να διαφυλαχθεί σε οποιαδήποτε μελλοντική εξέλιξη για τη ΔΕΘ και το Τμήμα Αρχιτεκτόνων είναι έτοιμο να παρεμβαίνει, προκειμένου να επισημαίνει και να διασφαλίζει αυτή τη συνθήκη.

Ενώ η ανάπλαση της ΔΕΘ αποτελεί ένα αστικό σχέδιο μείζονος σημασίας για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης (ΠΣΘ), το προτεινόμενο ΕΧΣ είναι στην πράξη ένα αμήχανο και ανεπεξέργαστο τοπικό σχέδιο. Προβλέπει την αδιάρθρωτη ανοικοδόμηση της περιοχής με πυκνή σχετικά δόμηση, ουσιαστικά μεγαλύτερη από την ήδη αυξημένη σημερινή. Προβλέπει υπερμεγέθη συμβατικά οικοδομικά τετράγωνα, αγνοώντας την ιδιαίτερη γεωμετρία του αστικού ιστού και τη θέση της ιδιαίτερης αυτής νησίδας. Η ΔΕΘ αποτελεί τμήμα του ανατολικού πολιτιστικού άξονα της πόλης σε συνέχεια με το παραλιακό πάρκο, τα μουσεία και την πανεπιστημιούπολη. Η επανασύνδεση αυτού του γραμμικού «ρήγματος» έχει κρίσιμη περιβαλλοντική αξία, καθώς παρεμβάλλεται μεταξύ του ιστορικού κέντρου και των εξαιρετικά πυκνοδομημένων αστικών περιοχών ανατολικά.

Το προτεινόμενο ΕΧΣ δεν αποδίδει «μητροπολιτικό πάρκο» στην πόλη, όπως ψευδώς υποστηρίζεται. Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται για ένα μικρό πλευρικό «πάρκο τσέπης». Ουσιαστικά, η περιοχή επιβαρύνεται με ένα ακόμη εμπορικό κέντρο και μεγάλο ξενοδοχείο που θα είναι ανταγωνιστικά στις αντίστοιχες χρήσεις του ιστορικού κέντρου. Στην εποχή μας εφαρμόζονται διεθνώς ιδιαίτερα αξιόλογες προτάσεις αστικού σχεδιασμού με περιβαλλοντικό χαρακτήρα και προσεκτική, βήμα προς βήμα, αναγνώριση των αρχιτεκτονικών και περιβαλλοντικών αξιών του δημοσίου χώρου.

Δυστυχώς, μέσα στο υφιστάμενο αρνητικό πλαίσιο της κρίσης, η Διεθνής Έκθεση φαίνεται να προκρίνει ένα στοιχειώδες και αφελές ρυμοτομικό σχέδιο με ανεπαρκή τεκμηρίωση της σκοπιμότητας του για τη βιώσιμη ανάπτυξη του συνόλου του ΠΣΘ. Η πρόταση βρίσκεται σε πλήρη αναντιστοιχία με το πολύ αξιόλογο σχεδιαστικό παρελθόν της περιοχής και του κέντρου της Θεσσαλονίκης, αλλά και με τις σύγχρονες πραγματικές ανάγκες της ευρύτερης αστικής περιοχής.

Υπάρχει άμεση ανάγκη αναθεώρησης αυτών των καταστροφικών επιλογών. Πρέπει άμεσα να προστατευθούν τα αξιόλογα μοντέρνα κτίρια, καθώς και τα ιδιαίτερα, εν δυνάμει, περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του αστικού χώρου στη σημερινή έκταση της ΔΕΘ. Σε μεσοπρόθεσμη προοπτική υπάρχει η προοπτική να αναπλαστεί αυτό το πεδίο, με κυρίαρχο στοιχείο την ανάπτυξη του ελεύθερου δημόσιου χώρου, σε συνδυασμό με αντίστοιχες αναπλάσεις στο ΑΠΘ και στο παραλιακό πάρκο. Έτσι, θα αποκατασταθεί η συνέχεια του αστικού χώρου, σύμφωνα με τις πρωταρχικές πολεοδομικές επιλογές του μεσοπολέμου που παρέμειναν σεβαστές μέχρι στιγμής στα σχέδια που ακολούθησαν.

Η παρούσα κρίση, οικονομική και σε τελευταία ανάλυση πολιτισμική, είναι λάθος να μας οδηγήσει σε επιλογές που υποθηκεύουν το μέλλον της πόλης. Το «ανατολικό ρήγμα» (ΔΕΘ, ΑΠΘ, ΓΣΣ) αποτελεί τον μόνο χώρο που παρέχει δυνατότητες περιβαλλοντικής αναβάθμισης και εξισορρόπησης του πυκνοδομημένου κέντρου. Δεν πρέπει να υποβαθμιστεί με πρόχειρες και αμελέτητες επιλογές που δεσμεύουν αμετάκλητα τις προοπτικές της κεντρικής Θεσσαλονίκης. Είναι καιρός να αναγνωριστούν οι αισθητικές αξίες της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας και οι περιβαλλοντικές αξίες των διαθέσιμων ελεύθερων χώρων.

Τα κτίρια και ο αστικός ιστός της ΔΕΘ έχουν εγγραφεί στη συλλογική μνήμη ως μοναδικά στοιχεία του παρελθόντος, ενταγμένα στη νεότερη και σύγχρονη κληρονομιά της αρχιτεκτονικής της πόλης. Η ανάπλαση του χώρου πρέπει να βασιστεί στην προσεκτική ανάγνωση των διαχρονικών πολεοδομικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, στο πλαίσιο μιας σύγχρονης περιβαλλοντικής αντιμετώπισης, χωρίς να καταστρέψει σημαντικά στοιχεία του διαμορφωμένου αστικού τοπίου».

Πηγή: http://www.thestival.gr

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Πολιτική
H υποψήφια δήμαρχος Θεσσαλονίκης μίλησε για θέματα καθημερινότητας στην πόλη, για τη διοίκηση του Γιάννη Μπουτάρη, για το αν αντιμετωπίζει αντιδράσεις για τη Συμφωνία των Πρεσπών αλλά για το τι της λένε οι πολίτες στο δρόμο. Σε συνάντηση που είχε με δημοσιογράφους ανέφερε ότι ο δήμος Θεσσαλονίκης θα πρέπει να έχει έναν ισχυρό μητροπολιτικό χαρακτήρα, χωρίς να καπελώνει τους υπόλοιπος αλλά να συνεργάζεται μαζί τους. H κ. Νοτοπούλου τόνισε πως ο δήμαρχος Θεσ...
Κοινωνία
Το πρόγραμμα των εορταστικών εκδηλώσεων για την εθνική επέτειο της 25ης Μαρτίου 1821 στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Στο πλαίσιο του φετινού εορτασμού και σύμφωνα με το σχετικό πρόγραμμα, προβλέπονται για το Δήμο Θεσσαλονίκης: α. Γενικός σημαιοστολισμός στην πόλη, από τις 8 το πρωί της 23ης Μαρτίου μέχρι και τη δύση του ηλίου της 25ης Μαρτίου, φωταγώγηση όλων των δημόσιων και δημοτικών καταστημάτων, των καταστημάτων των Ο.Τ.Α., των Ν.Π.Δ.Δ. και των τραπεζών κα...
Εκπαίδευση
Ένα πολύπλοκο εξεταστικό σύστηµα εισαγωγής στα ΑΕΙ µε πολλά κενά ανακοίνωσε το υπουργείο Παιδείας, το οποίο πρέπει να δοκιµαστεί στην πράξη, ώστε να αποδείξει εάν µπορεί να λειτουργήσει προς όφελος της νέας γενιάς. Παρά το γεγονός ότι οι λεπτοµέρειες δεν έχουν ανακοινωθεί, είναι βέβαιο ότι θα χρειαστεί πολλές βελτιώσεις και τροποποιήσεις, για να προχωρήσει τελικά χωρίς παρατράγουδα. Αυτό, άλλωστε, το παραδέχτηκε και ο ίδιος ο υπουργός Παιδείας, Κ. Γαβρόγλο...
Κοινωνία
Στο υφυπουργείο Μακεδονίας – Θράκης κατέληξε η πορεία διαμαρτυρίας που πραγματοποίησαν μαθητές στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Φώναξαν συνθήματα κατά του υπουργού Παιδείας Κώστα Γαβρόγλου αλλά και του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα διαμαρτυρόμενοι για την κατάσταση που επικρατεί στην παιδεία. Στη συνέχεια κρέμασε τα πανό στα κάγκελα του υπουργείο και αποχώρησαν από το σημείο. Οι μαθητές σημείωσαν μεταξύ άλλων ότι πρόκειται να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις τους, πρ...
Οικολογία
Τρία έργα πρασίνου, μέσω του προγράμματος Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, σε ισάριθμους Δήμους της Θεσσαλονίκης υλοποιεί η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, μετά την υπογραφή των σχετικών προτάσεων από τον Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολο Τζιτζικώστα. Στο Δήμο Καλαμαριάς εγκρίθηκε η διαμόρφωση χώρου πρασίνου στη συμβολή των οδών Λιανίδη και Δεληγιαννίδη. Αντικείμενο του έργου είναι η κατασκευή χώρου πρασίνου εμβαδού 785 τ.μ. επί των δυο οδών και δυο...
Κοινωνία
Το πρόγραμμα αφορά σε 70.000 παιδιά ηλικίας από 5,5 έως 16 ετών, που θα κάνουν διακοπές 15 ημερών σε παιδικές κατασκηνώσεις. Η υποβολή των αιτήσεων θα γίνει ηλεκτρονικά και αναμένεται να ξεκινήσει την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου, ενώ το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί από τον Οργανισμό Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ). Τα κριτήρια Για να λάβουν οι γονείς την «Επιταγή Διαμονής», θα πρέπει να είχαν τουλάχιστον δύο μήνες τακτικής επιδότησης το 2018 ως άνεργοι....
Διάφορα
Με ανοιξιάτικες θερμοκρασίες και χιλιάδες ανθρώπους να απολαμβάνουν το ηλιοβασίλεμα σε όλο το θαλάσσιο μέτωπο της. Οι εικόνες στα social media μιλούν μόνες τους.  Θόδωρος Δημοσχάκης Μαρίνα Τούλα Μαρίνα Τούλα Μαρίνα Τούλα Πηγή: parallaximag.gr
Κοινωνία
Φωτιά εκδηλώθηκε περίπου στις 04:11 τα ξημερώματα σε μονοκατοικία –λυόμενο, επί της οδούς Σμύρνης 35 στη Ν. Μηχανιώνα Θεσσαλονίκης. Στο σημείο έσπευσαν τέσσερα οχήματα της πυροσβεστικής με έντεκα άνδρες για την κατάσβεση. Από τη φωτιά, η οποία ήταν μεγάλης έκτασης, το σπίτι καταστράφηκε ολοσχερώς. Οι πυροσβέστες δεν χρειάστηκε να κάνουν κάποιο απεγκλωβισμό καθώς οι ένοικοι κατάφεραν να βγουν εγκαίρως έξω από το σπίτι. Σύμφωνα με πληροφορίες πρόκειται για έ...
Πολιτική
Στις άτυπες νύξεις που έχουν γίνει προς επιχειρηματίες στη Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη Βόρεια Ελλάδα δεν καταγράφεται ιδιαίτερη επιθυμία συμμετοχής. Έντονη είναι η κυβερνητική κινητικότητα τις τελευταίες ημέρες, γύρω από την επιχειρηματική αποστολή που θα συμμετάσχει στο επίσημο ταξίδι του Αλέξη Τσίπρα στα Σκόπια. Όπως ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει ανακοινώσει το ταξίδι θα πραγματοποιηθεί στις αρχές Απριλίου –πιθανότατα στις 2 και 3 μηνός- και σε αυτό θα συ...