Καθαρά Δευτέρα: 5 πράγματα που πρέπει να ξέρεις για την σημερινή μέρα

Η Καθαρά Δευτέρα είναι απολύτως συνυφασμένη με το πέταγμα του χαρταετού, την απουσία κρέατος και γαλακτοκομικών από το τραπέζι και την λαγάνα. 

Πόσοι όμως γνωρίζουν τι συμβολίζει το κάθε ένα στοιχείο από τα παραπάνω. Ευκαιρία να μάθουμε: 

Γιατί ονομάστηκε έτσι

Το μενού της Καθαράς Δευτέρας

Με την Καθαρά Δευτέρα ξεκινά η Σαρακοστή για την Ορθόδοξη Εκκλησία, ενώ ταυτόχρονα σημαίνει το τέλος των Αποκριών. Η Καθαρά Δευτέρα ονομάστηκε έτσι γιατί οι Χριστιανοί «καθαρίζονται» πνευματικά και σωματικά. Την ημέρα εκείνη οι νοικοκυρές είχαν τη συνήθεια να πλένουν με ζεστό νερό και στάχτη όλα τα μαγειρικά σκεύη, ως "ημέρα κάθαρσης". Στη συνέχεια τα κρεμούσαν στη θέση τους όπου και παρέμεναν μέχρι τη λήξη της νηστείας. Είναι μέρα νηστείας αλλά και μέρα αργίας για τους Χριστιανούς.

Η νηστεία διαρκεί για 40 μέρες, όσες ήταν και οι μέρες νηστείας του Χριστού στην έρημο. Εορτάζεται 48 ημέρες πριν την Κυριακή της Ανάστασης του Χριστού, το χριστιανικό Πάσχα.

Τι είναι τα Κούλουμα

Κούλουμα στη Νέα Κίο

Με την ονομασία Κούλουμα χαρακτηρίζεται ο υπαίθριος πανηγυρισμός της Καθαράς Δευτέρας. Δεν έχει εξακριβωθεί η αρχαία προέλευση της εορτής αυτής, που αποτελεί θρησκευτική εορτή κατά την οποία εορτάζεται η αμέσως μετά την Αποκριά έναρξη της Τεσσαρακοστής. 

Οι εορτάζοντες τα Κούλουμα τρώνε άζυμο άρτο (λαγάνα), ενώ καταναλώνουν κυρίως νηστίσιμα φαγητά, τα λεγόμενα σαρακοστιανά όπως π.χ. ταραμά, ταραμοσαλάτα, θαλασσινά, ελιές, κρεμμύδια, διάφορα λαχανικά, χαλβά κ.ά.

Η γιορτή είναι πανελλήνια και κατ' άλλους έχει αθηναϊκή καταγωγή, ενώ κατ' άλλους βυζαντινή. Στην Κωνσταντινούπολη εορταζόταν έντονα από πλήθος κόσμου που συνέρρεε σε έναν από τους επτά λόφους της πόλης και συγκεκριμένα σ' εκείνον του ελληνικότατου οικισμού των «Ταταούλων».

Στην Αθήνα, από πολλές δεκαετίες προ του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα Κούλουμα εορτάζονταν στις πλαγιές του λόφου του Φιλοπάππου, όπου οι Αθηναίοι τρωγόπιναν καθισμένοι στους βράχους από το μεσημέρι μέχρι τη δύση του ήλιου. Οι περισσότεροι χόρευαν υπό τους ήχους πλανόδιων μουσικών, κατά παρέες, είτε δημοτικούς είτε λαϊκούς χορούς υπό τους ήχους λατέρνας.

Το σούρουπο όλοι οι Ρουμελιώτες γαλατάδες της Αθήνας έστηναν λαμπρό χορό - κυρίως τσάμικο - γύρω από τους στύλους του Ολυμπίου Διός παρουσία των Βασιλέων και πλήθους κόσμου.

Σήμερα, τα Κούλουμα εορτάζονται σχεδόν σε όλες τις πόλεις της Ελλάδας μαζί με το κύριο της ημέρας έθιμο του πετάγματος του χαρταετού. Ειδικότερα στην Αθήνα, με την ιστορική συνέχεια της παρουσίας του ανώτατου άρχοντα, τονίζεται ιδιαίτερα η λαογραφική αξία του εθίμου αυτού στο Λόφο του Φιλοπάππου.

Για την ετυμολογία του ονόματος που παραμένει άγνωστη, όπως και η αρχή του εορτασμού, υπάρχουν πολλές απόψεις. Κατά μερικούς προήλθε από τον αναγραμματισμό της λατινικής λέξης cumulus που σημαίνει σωρός, αφθονία ή επίλογος, υποδηλώνοντας έτσι το πολύ φαγοπότι με πολύ χορό, ή το τέλος της εορταστικής περιόδου της αποκριάς. Ειδικότερα όμως ο Α. Καμπούρογλου σημειώνει ότι ο όρος είναι καθαρά αθηναϊκός και προέρχεται από τις κολώνες του ναού του Ολυμπίου Διός που τις αποκαλούσαν στη νεότερη ιστορία οι Αθηναίοι columna, κόλουμνα, κούλoυμνα, κούλουμα, χωρίς όμως αυτό και να προσδιορίζει την αρχή της εορτής που πιθανολογείται κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. 

Γιατί τρώμε λαγάνα

Καθαρά Δευτέρα: 5 πράγματα που πρέπει να ξέρεις για την σημερινή μέρα

Η λαγάνα, ο άζυμος αυτός άρτος, παίζει αναμφίβολα κυρίαρχο ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας. 

Η λαγάνα, παρασκευάζεται χωρίς προζύμι, και έναν τέτοιο πρόχειρο άρτο χρησιμοποίησαν και οι Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή.

Έκτοτε επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Γιατί πετάμε χαρταετό

Πέταγμα χαρταετού στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Ο συμβολισμός του πετάγματος του χαρταετού στην ελληνική χριστιανική παράδοση είναι αρκετά συναφής με τον κινεζικό.

Συμβολίζει το πέταγμα της ανθρώπινης ψυχής προς τον ουρανό και το Θεό. Μάλιστα οι άνθρωποι παλιότερα πίστευαν ότι όσο πιο ψηλά πετάξει ο χαρταετός τόσο πιο πιθανό ήταν ο Θεός να εισακούσει τις προσευχές τους και να τις πραγματοποιήσει.

Το γεγονός ότι το έθιμο γίνεται κάθε χρόνο την Καθαρά Δευτέρα κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Η Καθαρά Δευτέρα είναι η πρώτη μέρα της Σαρακοστής όπου οι χριστιανοί ξεκινούν τη σωματική και πνευματική τους κάθαρση μέσω της μεγάλης νηστείας του Πάσχα.

Δεν είναι γνωστή η ακριβής χρονική στιγμή και η τοποθεσία, που ο πρώτος χαρταετός ανέβηκε στον ουρανό, όμως πιθανότατα οι Κινέζοι έκαναν την αρχή με μια κατασκευή που αντέγραφε τη μορφή των πουλιών. Οι χαρταετοί, λοιπόν, έκαναν την εμφάνιση τους στην Κίνα πριν από 3.000 χρόνια. Εκεί ήταν διαθέσιμα και τα κατάλληλα υλικά για την κατασκευή τους: καλάμια bambou για το πλαίσιο και μετάξι για το πανί και την ουρά.

Με αφετηρία την Άπω Ανατολή ο χαρταετός πέρασε τη δική του «Οδύσσεια» ακολουθώντας αρχαίες διαδρομές και υιοθετήθηκε από όλες σχεδόν τις ηπείρους, αποκτώντας νέες μορφές και δημιουργώντας μύθους, καθώς έκανε την εμφάνισή του στους διάφορους πολιτισμούς. 

Έθιμα σε όλη την Ελλάδα

Κύρια έθιμα σε όλη την Ελλάδα είναι το πέταγμα του χαρταετού, αλλά και το λεγόμενο Γαϊτανάκι, έθιμο που έφεραν από την Μικρά Ασία οι πρόσφυγες. 

Στα Μεστά και στους Ολύμπους της Χίου, αναβιώνει το Έθιμο του Αγά με τις ρίζες του στην Τουρκοκρατία, όπου σε ένα θεατρικό ο Αγάς ως δικαστής, καταδικάζει με χιούμορ τους θεατές. Άλλο έθιμο με ρίζες στην Τουρκοκρατία είναι εκείνο της μεταμφίεσης κάποιου κατοίκου της Αλεξανδρούπολης σε Μπέη και της περιφοράς του στην πόλη μοιράζοντας ευχές. Οι κάτοικοι του Πόρου καθαρίζουν τα μαγειρικά σκευάσματά τους από τα λίπη των κρεάτων που καταναλώθηκαν τις Απόκριες σε ένα έθιμο που αποκαλείται ξάρτυσμα. 

Σε ορισμένα χωριά της Κέρκυρας λαμβάνει μέρος ο Χορός των Παπάδων όπου οι Ιερείς στήνουν χορό που ακολουθείται από τους γέροντες. Στην Κάρπαθο οδηγούνται στο Λαϊκό Δικαστήριο Ανήθικων Πράξεων από τους Τζαφιέδες, δηλαδή τους χωροφύλακες, οι κάτοικοι που αντάλλαξαν απρεπείς χειρονομίες ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη από τους σεβάσμιους της πόλης.

Το αλευρομουτζούρωμα στο Γαλαξίδι, όπου οι καρναβαλιστές πασαλείφονται με αλεύρι και χορεύουν κυκλικά. Στην Μεθώνη Μεσσηνίας γίνεται του Κουτρούλη ο γάμος, αναπαράσταση ενός πραγματικού γάμου του 14ου αιώνα ενώ στην Νέδουσα οι αγρότες προσκαλούν την ευημερία με το αγροτικό καρναβάλι τους. Στη Βόνιτσα ένας αχυρένιος ψαράς δεμένος σε γάιδαρο γυρνώντας μέσα από το χωριό καταλήγει σε μια φλεγόμενη βάρκα στο έθιμο του Αχυρένιου-Γληγοράκη, ενώ στην Θήβα λαμβάνει μέρος ο βλάχικος γάμος όπου ξυρίζεται ο γαμπρός για να παντρευτεί κάποιον άντρα συγχωριανό του μεταμφιεσμένο σε νύφη. 

Τέλος, οι Μουτζούρηδες στο Πολύσιτο Βιστωνίδας, μουτζουρώνουν με κάπνα τους επισκέπτες του χωριού.

Πηγή: news247.gr

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Προτείνω
Δεν υπάρχουν ακόμη συστάσεις

Σχόλια

Εγκληματικότητα
«Δύο μηχανισμοί είναι μέσα στο Μέγαρο. Λευτεριά στους επαναστάτες», είπε άγνωστος χωρίς να δίνει χρονικό περιθώριο ή παραπάνω στοιχεία. Κινητοποίηση της αστυνομίας βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και λίγη ώρα μετά από προειδοποιητικό τηλεφώνημα στον ραδιοφωνικό σταθμό Ράδιο Θεσσαλονίκη για ύπαρξη εκρηκτικών μηχανισμών πιθανότατα στο Δικαστικό Μεγαρο της πόλης. Άγνωστος τηλεφώνησε περίπου στις 8:50 στο Ράδιο Θεσσαλονίκη προειδοποιώντας για ύπαρξη δύο εκρηκτικών μη...
Σπορ
Οι τρίπλες του έχουν μείνει στην ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου, καθώς στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 ο Βασίλης Χατζηπαναγής είχε μαγέψει όλη την Ελλάδα. Με το ποδοσφαιρικό θρύλο να λέει ότι μπορούσε να τριπλάρει αντίπαλο ακόμη και μέσα σε έναν τηλεφωνικό θάλαμο! Την Πέμπτη το απόγευμα στο Ολυμπιακό Κέντρο Πανοράματος ο Βάσια και το «Camp Βασίλης Χατζηπαναγής» ήταν φιλοξενούμενοι του δήμου Πυλαίας-Χορτιάτη και τα μικρά παιδιά είχαν την ευκαιρία  να πάρο...
Κοινωνία
Oι Σύλλογοι «Τα Αναστενάρια του Λαγκαδά» και «Θρακική Εστία Λαγκαδά» θα πραγματοποιήσουν το ξακουστό σε όλο τον κόσμο έθιμο. Το έθιμο της πυροβασίας, τα Αναστενάρια, θα αναβιώσουν και φέτος στη γιορτή των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, στην πόλη του Λαγκαδά. Σύμφωνα με το lagadas.net, από αύριο, 21 έως και την Τετάρτη, 23 Μαΐου οι Σύλλογοι «Τα Αναστενάρια του Λαγκαδά» και «Θρακική Εστία Λαγκαδά» θα πραγματοποιήσουν το ξακουστό σε όλο τον κόσμο έθιμο. Η πυρ...
Πολιτική
Στη Θεσσαλονίκη αναμένεται την Τετάρτη ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, προκειμένου να πραγματοποιήσει ομιλία, ενόψει των ευρωεκλογών και των αυτοδιοικητικών εκλογών. Η ομιλία του πρωθυπουργού θα πραγματοποιηθεί στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης και ήδη τα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ στην πόλη, εργάζονται πυρετωδώς προκειμένου να είναι όλα έτοιμα. Ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται να στηρίξει με την παρουσία του και τις υποψηφιότητες της Κατερίνας Νοτοπούλου και του Χρήστου Γιαν...
Περιστατικά
Αιματηρό επεισόδιο χθες το βράδυ μετά την πορεία για την Γενοκτονία των Ποντίων Δύο άτομα συνελήφθησαν κατηγορούμενα για εμπλοκή σε αιματηρό επεισόδιο, το οποίο συνέβη, για άγνωστους μέχρι στιγμής λόγους, χθες το βράδυ, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, με θύμα έναν 29χρονο. Σύμφωνα με την Αστυνομία, οι συλληφθέντες είναι 22 και 33 ετών, και εις βάρος τους σχηματίστηκε δικογραφία με την οποία οδηγούνται στον εισαγγελέα πλημμελειοδικών. Όπως κατήγγειλε το θύμα,...
Κοινωνία
3 ώρες και 57 λεπτά τη διαδρομή από τη Θεσσαλονίκη μέχρι την Αθήνα - Το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη-Λάρισα θα διαρκεί 1 ώρα και 20 λεπτά - Οι παροχές Από σήμερα Δευτέρα ξεκίνησαν και επίσημα τα πρώτα δρομολόγια με την υπερταχεία Intercity Express της ΤΡΑΙΝΟΣΕ που θα πραγματοποιεί το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη - Αθήνα και Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Το πρώτο δοκιμαστικό δρομολόγιο έγινε την περασμένη Τετάρτη, με τον υπουργό Μεταφορών Χρήστο Σπίρτζη να καταφθάνει στον σιδηροδ...
Οικονομία
Σε αναλυτική εγκύκλιο της ΑΑΔΕ αναφέρονται τα είδη διατροφής και οι υπηρεσίες εστίασης που μετατάσσονται στον μειωμένο συντελεστή 13% από 24% Σε εφαρμογή τίθεται από σήμερα Δευτέρα 20 Μαΐου, ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ και οι επιχειρήσεις, προκειμένου να είναι σύννομες, καλούνται να προσαρμόσουν τους τιμοκαταλόγους αλλά και τις ταμειακές τους μηχανές με βάση τα νέα δεδομένα. Σε αναλυτική εγκύκλιο της ΑΑΔΕ αναφέρονται τα είδη διατροφής και οι υπηρεσίες εστί...
Περιστατικά
Τροχαίο ατύχημα σημειώθηκε λίγο μετά τις 8:30 το πρωί, στην οδό Μοναστηρίου, στο ύψος του ξενοδοχείου Grand Hotel. Συγκεκριμένα, διερχόμενη αμαξοστοιχία συγκρούστηκε με δίκυκλο, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί μία γυναίκα, ηλικίας περίπου 30 χρόνων. Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία του ΕΚΑΒ ο τραυματισμός της γυναίκας στρατιωτικού δεν είναι σοβαρός και αυτή την ώρα μεταφέρεται με ασθενοφόρο στο 424 Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Έρευνα για τα ακριβή αίτια διενεργεί η Τ...
Κοινωνία
Αναστάτωση προκλήθηκε στην περιοχή της Τούμπας μετά από εύρεση στρατιωτικού όλμου. Ο όλμος βρέθηκε σήμερα το πρωί στο ρέμα της Τούμπας. Στο σημείο έσπευσαν η αστυνομία και ο στρατός για να εκκενώσουν την περιοχή και να απομακρύνουν τον όλμο. Πληροφορίες του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας αναφέρουν ότι πρόκειται για βλήμα 105 χιλιοστών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με πυροσωλήνα, που σημαίνει ότι πιθανότατα είναι ενεργό. Στο σημείο έσπευσαν άνδρες της Μονάδας Εκκαθ...