Απειλή για τις ορχιδέες στην Πίνδο, η ανεξέλεγκτη συλλογή τους

Απαραίτητο συστατικό για την παρασκευή του σαλεπιού και του παγωτού ντουντουρμά, η ορχιδέα, που σχηματίζει πολύχρωμα «χαλιά» στην Πίνδο, απειλείται από την ανεξέλεγκτη συλλογή καθώς, λόγω της τεράστιας ζήτησής της και από την Τουρκία, η τιμή της στο παράτυπο εμπόριο έχει εκτοξευθεί φτάνοντας τα 90 με 120 ευρώ/κιλό σε ξερή μορφή!

Μελέτη για την κατάσταση των πληθυσμών και την ιστορία των ορχιδεών, που συλλέγονται και καταναλώνονται ως σαλέπι και στην Πίνδο, υλοποιούν οι Κ. Στάρα, Μ. Χαριτωνίδου, Α. Τζωρτζάκη Α. και J. M. Halley από το Εργαστήριο Οικολογίας, Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών και Τεχνολογιών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, στο πλαίσιο του έργου «Εκτίμηση των επιπτώσεων της συλλογής ορχεοειδών (σαλέπι) στην αφθονία και τη δυναμική αυτοφυών πληθυσμών στη Βόρεια Πίνδο» που εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση 2014-2020».

«Όλες οι αυτοφυείς ορχιδέες προστατεύονται αυστηρά από την ελληνική νομοθεσία, αλλά ο περισσότερος κόσμος δεν το ξέρει. Αν και τα ως τώρα αποτελέσματά μας, δείχνουν ότι η τοπική παραδοσιακή συλλογή είναι σχετικά περιορισμένης έκτασης και κλίμακας, ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται όλο και συχνότερα φαινόμενα ληστρικής συλλογής που αφορούν εκτός από τις ορχιδέες και άλλα φαρμακευτικά φυτά, βότανα, εδώδιμα μανιτάρια και τρούφες, ως αποτέλεσμα μιας παγκόσμια πίεσης για "άγρια", "παραδοσιακά" προϊόντα» εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Στάρα προσθέτοντας ότι το «φαΐ που άλλοτε ήταν του φτωχού, τείνει να γίνει το φαΐ του πλούσιου».

Στην Ελλάδα, η ποικιλότητα των ορχιδεών είναι μεγάλη, με περιοχές όπως αυτή της ΒΔ Ελλάδας να χαρακτηρίζονται από υψηλά επίπεδα ποικιλομορφίας και ενδημισμού. «Παρά το γεγονός όμως», λέει η κ. Στάρα, «ότι η προστασία των ορχιδέων από διεθνείς συνθήκες και ευρωπαϊκές οδηγίες έχει κυρωθεί στην ελληνική νομοθεσία, η συλλογή ορχεοειδών για την παραγωγή σαλεπιού εικάζεται πως είναι ένας από τους παράγοντες για την αύξηση της τρωτότητας των ειδών αυτών προς εξαφάνιση».

Τα είδη που μελετούνται στην έρευνα είναι τα Dactylorhiza sambucina και Orchis mascula ssp. mascula, δύο από τα συνηθέστερα συλλεγόμενα για παραγωγή σαλεπιού είδη στην Ελλάδα.

«Η Dactylorhiza sambucina είναι είδος σχετικά κοινό ακόμη στη Βόρεια Ελλάδα και απαντάται κατά κύριο λόγο σε φωτεινές θέσεις σε ορεινά λιβάδια ή σπανιότερα σε ανοίγματα δασών. Στην εργασία μελετήθηκε ως τώρα η παρουσία της σε 5 περιοχές στην Ήπειρο, όπου εκτιμήθηκε ότι η αφθονία επηρεάζεται από τα συμφύοντα είδη και τη διαθέσιμη εδαφική επιφάνεια αλλά και από ανθρωπογενείς παράγοντες, όπως η προσβασιμότητα λόγω εγγύτητας του οδικού δικτύου, η βόσκηση και η υπερσυλλογή για σαλέπι».

Συλλογή με σκεπαρνάκι κατά παραγγελία!

«Τη δεκαετία του '60, κάτοικοι της Πίνδου γυρνούσαν στα βουνά της περιοχής τους και μάζευαν "σαλέπι", όπως έλεγαν το φυτό, είτε για ιδιωτική τους χρήση είτε το πουλούσαν σε ζαχαροπλάστες. Ήταν μια συλλογή που απαιτούσε πολύ κόπο και την έκαναν λίγοι. Μάζευαν δε τους κονδύλους, με ειδικά σκεπαρνάκια, κατασκευασμένα με παραγγελία από σιδερά, για να μην τους "πληγώνουν". Η συλλογή ξεκινούσε τον Ιούνιο όταν το άνθος είχε μαραθεί, έβγαζαν τον φρέσκο κόνδυλο και ξανατοποθετούσαν τον παλιό στην γη «για να το βρουν και του χρόνου», όπως λένε οι ίδιοι. Στη συνέχεια, έπλεναν και άπλωναν τους κονδύλους για να ξεραθούν σε μεγάλα άσπρα σεντόνια. Μετά, ή τον έκαναν σκόνη σε πέτρινο γουδί που λεγόταν "τουμπέκι" ή με μια βελόνα περνούσαν τους βολβούς σε μια κλωστή», αναφέρει η κ. Στάρα.

Εντούτοις, συμπληρώνει, «μπορεί η καλλωπιστική ορχιδέα να καλλιεργείται αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο και με τις άγριες ορχιδέες καθώς έχουν ιδιαίτερη βιολογία αναπαραγωγής».

«Οι ορχιδέες έχουν άμεση ανάγκη από τη συμβίωσή τους με μύκητες που ζουν κάτω από το έδαφος και υποστηρίζουν την ανάπτυξή τους στα πρώτα στάδια της ζωής τους, κάτι που δυσχεραίνει την καλλιέργειά τους. Ωστόσο αν και είναι δύσκολο να καλλιεργηθούν, γίνονται πολλές ερευνητικές προσπάθειες σε Τουρκία και Ελλάδα και αλλού στην Ευρώπη», καταλήγει η κ. Στάρα, η οποία πιστεύει ότι στην κατεύθυνση της προστασίας της ορχιδέας, μοναδική λύση αποτελεί η επίτευξη της καλλιέργειάς της ενώ γενικότερα, υπάρχει επιτακτική ανάγκη εύρεσης λύσεων αειφορικής διαχείρισης για άγρια είδη της ελληνικής χλωρίδας μεγάλου εμπορικού ενδιαφέροντος.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Αν παρατηρήσετε κάποιο σφάλμα, επισημάνετε το επιθυμητό κείμενο και πιέστε Ctrl + Enter για να ενημερώσετε τον διαχειριστή για αυτό.
Κοινωνία
Άνοιξε η πλατφόρμα για το επίδομα των 800 ευρώ που αφορά τους εργαζόμενους, αργά το βράδυ της Τρίτης. Όλοι οι εργαζόμενοι των επιχειρήσεων που η λειτουργία τους έχει ανασταλεί με απόφαση του κράτους ή πλήττονται σημαντικά από τα περιοριστικά μέτρα μπορούν να μπουν στη φόρμα και να υποβάλλουν την υπεύθυνη δήλωση Εργαζομένου ΕΔΩ. Οι εργαζόμενοι καλούνται να συμπληρώσουν τα προσωπικά τους στοιχεία στην ιστοσελίδα «supportemployees.yeka.gr». Μόλις αυτά ταυτοπο...
Εκπαίδευση
Με σύγχρονη εξ αποστάσεως διδασκαλία συνεχίζεται η παράδοση για σχεδόν το σύνολο των μαθημάτων -σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο- στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.     «Από την πρώτη στιγμή καταγράφεται εντυπωσιακή ανταπόκριση στα νέα δεδομένα και από τους φοιτητές και από τους διδάσκοντες, οι οποίοι ξεπερνώντας όποιες τεχνικές αδυναμίες εμφανίστηκαν, έδωσαν από την αρχή τον καλύτερο εαυτό τους για να μην χαθεί ούτε ώρα από το πρόγραμμα του εξαμήνου», δή...
Διάφορα
Η πρόγνωση του meteo για χιονοπτώσεις και στη Θεσσαλονίκη Νεφώσεις με βροχές και τοπικές καταιγίδες στα δυτικά, κεντρικά και βόρεια, κατά τόπους ισχυρά φαινόμενα στα βόρεια, χιονοπτώσεις σε περιοχές της Μακεδονίας με χαμηλό υψόμετρο, θυελλώδεις άνεμοι στο Βόρειο Αιγαίο μετά το απόγευμα, σημαντική πτώση της θερμοκρασίας κυρίως στα βόρεια. Πιο αναλυτικά: Βροχές και τοπικές καταιγίδες στα δυτικά, βόρεια και βαθμιαία στα κεντρικά τμήματα, χιονοπτώσεις αρχικά σ...
Κοινωνία
Με εντατικούς ρυθμούς συνεχίζεται ο καθαρισμός οδών και κτιρίων Συνεχίζονται με εντατικούς ρυθμούς οι καθαρισμοί κοινόχρηστων χώρων και εγκαταλελειμμένων κτηρίων καθώς και η απολύμανσή τους από εξειδικευμένα συνεργία στην περιοχή του Αγίου Νεκταρίου (Δενδροπόταμος) από την Υπηρεσία Καθαριότητας σε συνεργασία με την Τεχνική Υπηρεσία του Δήμου Αμπελοκήπων-Μενεμένης. Ταυτόχρονα προχωράει με γοργούς ρυθμούς ο καθαρισμός-πλύσιμο των κάδων απορριμμάτων του δήμου...
Υγεία
Τα μέτρα πρέπει να παραμείνουν σε ισχύ για να αποφύγουμε τα χειρότερα, ανέφερε χαρακτηριστικά στη σημερινή ενημέρωσή του ο ο εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας, Σωτήρης Τσιόδρας, τονίζοντας: «Αν χαλαρώσουμε όλοι θα πληρώσουμε το τίμημα. Δεν θέλουμε την κορυφή της επιδημίας να έρθει γρήγορα, αλλά θέλουμε ο ρυθμός της να είναι βραδύς». Ο κ. Τσιόδρας αναφερόμενος σε μια δημοσίευση που αφορά τον κορονοϊό και 11 ευρωπαϊκές χώρες είπε ότι ο ιός διασπείρεται ταχύτα...
Υγεία
Τελικά πρέπει να φοράμε προστατευτικές μάσκες για τον κορονοϊό; Στο ζήτημα της χρήσης μάσκας από τον γενικό πληθυσμό, ως πρόληψη από τη μετάδοση του κοροναϊού, αναφέρθηκε ο λοιμωξιολόγος Σωτήρης Τσιόδρας, στην καθιερωμένη ενημέρωση για την πανδημία. Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Τσιόδρας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επανατοποθετήθηκε τη Δευτέρα και αξιωματούχοι του ανακοίνωσαν πως εξακολουθούν να συστήνουν στους πολίτες να μη φορούν μάσκες προσώπου,...
Περιστατικά
Η άτυχη κοπέλα είχε βγει βόλτα με τον σκύλο της στο Παλαιόκαστρο Θεσσαλονίκης ε πτώση φαίνεται πως αποδίδεται ο θάνατος της 20χρονης που βρέθηκε νεκρή, χθες το βράδυ, στα παλιά λατομεία του Παλαιοκάστρου, έξω από τη Θεσσαλονίκη. Σύμφωνα με την Αστυνομία, η άτυχη κοπέλα εκτιμάται ότι είχε βγάλει βόλτα το σκυλί της, όταν, υπό συνθήκες που ερευνώνται, έπεσε από βραχώδη πλαγιά, ύψους 50 μέτρων, με συνέπεια να τραυματιστεί θανάσιμα. Τη σορό της εντόπισαν περαστ...
Διάφορα
Αίρονται οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας όλων των φορτηγών αυτοκινήτων ωφέλιμου φορτίου άνω του 1,5 τόνου στα τμήματα των αυτοκινητοδρόμων και των εθνικών οδών κατά τις περιόδους των εορτασμών του Πάσχα και της Πρωτομαγιάς. Η άρση γίνεται με Κοινή Υπουργική Απόφαση του υπουργού Προστασίας του Πολίτη κ. Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, του Υφυπουργού Υποδομών και Μεταφορών κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη και του Υφυπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Δημήτρη Οικονόμου. Με βάση την...
Διάφορα
Βασικές συμβουλές για επίδοξους μικροκαλλιεργητές των μπαλκονιών στην εποχή του κορονοϊού δίνει ο ο Δρ. Αναστάσιος Λιθουργίδης, διευθυντής του Αγροκτήματος του ΑΠΘ, που βρίσκεται στην περιοχή «Πράσινα Φανάρια» της Θέρμης. Οι αστικοί λαχανόκηποι του ΑΠΘ έφεραν στο προσκήνιο της διαβίωσης στην πόλη τον παλιό, γνώριμο στις παλαιότερες γενιές «μπαχτσέ», όταν πριν από 8 χρόνια έγιναν γνωστοί στους κατοίκους της Θεσσαλονίκης. Έτσι, σήμερα, είναι εφικτό «χωρίς πο...